Portekiz: İlan gelirleri düşüyor, personel işten çıkarılıyor

Genel ekonomik ve mali kriz sürecinde Portekiz’in medya sistemi de yıllardır ilan gelirlerinin düşmesi ve personelin işten çıkarılmasının etkisi altında. Aralarında ekonomi ve finans alanlarında piyasa ve görüşlerin lideri konumunda olan ekonomi gazetesi Diário Económico gibi saygın markaların da yer aldığı gazeteler mali gerekçelerle kapatılmak ya da yapı değişikliğine gitmek zorunda kaldı.

Karanfil Devrimi yıldönümü (© picture-alliance/dpa)
Karanfil Devrimi yıldönümü (© picture-alliance/dpa)
Portekiz’de basın ve yayın organları, 1974 yılındaki Karanfil Devrim ile ortadan kalkan sansüre uzun süre maruz kaldı. Bu süreçte bazı gazeteler kamunun eline geçti ve ancak 1980’li yılların sonlarına doğru tekrar özel şahıslar tarafından alındı. Yine 1980’lerin sonunda, o güne kadar kamunun ve kilisenin yönetiminde olan radyoculuk da özel şirketlere açılmış oldu.

Basın ve yayın organlarının sahipliği konusunda, ağırlıklı olarak yerel sermayeli ve çoğunlukla birden fazla ortamda faaliyet gösteren büyük medya holdinglerinin baskınlığı göze çarpıyor. Medya kuruluşlarının sektörden gelmeyen yatırımcıların yanı sıra özellikle kriz yıllarında sayılarında büyük artış görülen yabancı girişimcilere bağımlılığı 2015 sonundan itibaren azalış trendinde.

Portekiz’de yayınlana gazete sayısı çok fazla değil. En önemli anaakım medya organı olarak, 1973 yılında, daha dikta zamanında kurulan liberal yönelimli haftalık Expresso gazetesi sayılabilir. Cumartesileri yayınlanan gazete, ülkenin en önemli iki siyasi partisiyle yakın ilişki halinde. Dikta dönemindeyse ılımlı muhalefetin sözcülüğünü yapmıştı. Günlük gazeteler arasındaki en önemli rakibiyse, eski Expresso muhabirleri tarafından 1990 yılında kurulan Público.

Tüm ülkede satılan gazetelerin siyasi yönelimlerinin ne olduğunu net bir şekilde söylemek mümkün değil. Blog’lar ise daha çok haber sitelerinde varlıklarını sürdürüyor. Toplamda bakıldığında gazetelerin tirajı ciddi bir düşüş yaşadı. Diário Económico vakası, krizin Portekiz medya sektörüne indirdiği darbeye ilişkin örneklerden sadece biri. Haftalık Sol ve günlük Jornali gazetesi çalışanlarının çoğu, gazetelerin sahibi Angolalı Newshold Holding’in bunları 2015 sonunda elde çıkarmasının ve Portekizli yeni sahipleri tarafından yapısal değişikliğe gitmesinin ardından işten çıkarıldı.

Ancak krizin yerle bir ettiği Portekiz gazetecilik sektöründen iyi haberler de var: Tıpkı 2016 yılında kurulan dijital ekonomi gazetesi ECO ya da haftalık Jornal Económico gibi yeni gazetecilik projeleri kriz döneminde yayın hayatına atıldı.

Televizyon sektöründeyse Devlet Televizyonu RTP’nin üç kanalına 1992/93 yılları arasında özel SIC ve TVI kanalları da katıldı. Dijital televizyon platformlarına karşın günümüzde Portekiz’de sadece bu beş karasal yayın var. Radyo sektöründe Katolik kilisesi son derece etkili Rádio Renascença’yı işletiyor. Günümüzde Portekiz’in en önemli haber radyosu kabul edilen özel TSF radyosu ise 1989 yılında yayına başladı.

Basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri:


Sınır Tanımayan Gazeteciler: 18. sıra (2017)
Freedom House: 21. sıra – Statüsü: Özgür (2016)

Mayıs 2017 itibariyle

Medya arama

euro|topics'te Portekiz medyası

Medya arama