Çek Cumhuriyeti: Medya patronu imparatorluğunu güçlendiriyor

Milyarder Andrej Babiš, Çek basın ortamının büyük kısmını tek başına elinde tutuyor ve siyasi açıdan da oldukça aktif. Rakipleri ona “Çek Berlusconisi” adını takmış. Ancak Babiš’in geçtiğimiz yıllarda satın aldığı medya organlarının eski yazı işleri çalışanları alternatif çevrimiçi portallarda buluşup karşıt bir kamuoyu yaratıyor.

Başbakan Yardımcısı ve medya girişimcisi: Andrej Babiš (© picture-alliance/dpa)
Başbakan Yardımcısı ve medya girişimcisi: Andrej Babiš (© picture-alliance/dpa)
2013 ve 2014 yılarında Çek Cumhuriyeti’nde medya ortamı patlama yaşadı: O zamana kadar baskın olan Alman yayıncılar (Rheinische Post ya da Axel Springer), gazetecilik krizi akabinde Çek pazarından çekilme kararı aldı. Söz konusu yayıncılar, sahip oldukları gazetelerin siyasi içeriğine hiçbir zaman müdahale etmemiş olsalar da, gazetelerin satışı sırasında, basın özgürlüğünü dolaylı yoldan etkileyen hatalar yaptı.

Örneğin Rheinische Post, kamuoyu oluşturan iki güçlü gazete olan Mladá fronta Dnes ile Lidové noviny’nin yanı sıra yüksek bir ziyaretçi sayısı kaydeden www.idnes.cz internet portalının da sahibi Mafra Yayıcılık’ı kolay yoldan, en yüksek teklifi veren kişiye, yani Agrofert a.s. Şirketler Grubu’nun sahibi Andrej Babiš’e sattı. Milyarder Babiš, siyasi açıdan da aktif birisi; 2013 genel seçimlerinde tepki oylarını toplayan Ano, ikinci büyük parti olmayı başardı. Üstelik kamuoyu yoklamalarına göre 2017 seçimlerinde de açık ara favori konumunda.

Babiš’in kendisi başbakan yardımcılığı ve maliye bakanlığı görevlerini de üstlendi; bu açıdan başbakan olma şansı yüksek. Bu noktada kendine ait medya organlarının olması son derece faydalı. Adı geçen gazetelerin dışında en çok dinlenen radyo kanalı Radio Impuls, üç Çek TV müzik kanalı ve Slovak günlük gazete Hospodárske noviny de Babiš’e ait. Aynı zamanda yüksek reytinge sahip bir de ulusal televizyon kanalı almak için çaba gösterdiği konuşuluyor.

Yola Mafra’yla devam etmek kolay olmadı. Lidové noviny, Babiš’in bir basın toplantısını göz ardı edince, Babiš öfke içinde yazı işlerini aradı: “Anlaşılan size beyler, kiminle uğraştığınızın farkında değilsiniz!” Bu arama, çok sayıda saygın gazetecinin istifa etmesi için yeterliydi. Bu “ayrılıkçı” gruba ait birçok gazeteci, kamuoyu oluşturma konusunda güçlü internet portalı Echo24.cz’yi kurdu. Babiš’i “Çek Berlusconisi” diye adlandıran karşıtlarına göre Babiš’in asıl amacı kendisinin mümkün olduğunca az gündeme gelmesi. Özellikle de malvarlığının kaynağından ve 1989 öncesi devlet güvenlik için yürüttüğü çalışmalarından hiç bahsedilmemesi.

Alman yayıncıların çekilmesinin ardından Çek Cumhuriyeti’nde sadece yerel gazete yayıncıları kaldı.

Siyasi baskı 2013 ile 2014 yıllarında Devlet Televizyonu Česká televize’de de gündeme oturdu. Bu baskınların ardından, açıkça isyan bayrağı açan televizyon yetkilileri işten çıkarıldı. Kanalın en yüksek reytingli iki program yapıcısı Daniela Drtinová ile Martin Veselovský, bunun üzerine kendi internet televizyonları DVtv’yi kurdu; Economia a.s. Yayıncılık çatısı altında yayın yapan bu kanal oldukça yüksek reytinge sahip.

Çek Cumhuriyeti’nde siyasi blog tutan çok sayıda yazar var ve bunlar gazetelerin çevrimiçi portallarında ya da Aktuálne.cz çevrimiçi sayfasında buluşuyor.

Çek Cumhuriyeti’ndeki gazete ve dergiler yakında ucuzlayabilir. Prag’taki parlamento Kasım 2016’da, beş yılın ardından basılı medya organlarından alınan katma değer vergisini yüzde 15’ten yeniden yüzde ona çekme kararı aldı. Birinci kamara olan senatonun bu öneriyi onaylaması bekleniyor.

Basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri:
Sınır Tanımayan Gazeteciler: 23. sıra (2017)
Freedom House: 28. sıra – Statüsü: Özgür (2016)

Mayıs 2017 itibariyle
Medya arama

euro|topics'te Çek Cumhuriyeti medyası

Medya arama