Yunanistan: Medya sektörünün yeni patronları

Yunanistan’da yazılı basın, TV ve multimedya yayınları az sayıda girişimcinin ellerinde. Başbakan Çipras yönetimindeki sol Syriza hükümeti her ne kadar medya ile siyaset arasındaki girift ilişkileri sonlandırma sözü vermiş olsa da bugüne dek bunu başaramadı.

PAOK Thessaloniki futbol kulübünün sahibi, Yunan-Rus milyarderi İvan Savvidis.
PAOK Thessaloniki futbol kulübünün sahibi, Yunan-Rus milyarderi İvan Savvidis.
Geçtiğimiz iki yıl içinde, hükümete yakın durdukları ileri sürülen çok sayıda yeni oligark medya sahnesine çıktı: Yunan asıllı Rus iş adamı ve Selanikli futbol kulübü PAOK’un sahibi Ivan Savvidis, 2017 yazında Ethnos ve Imerisia gazetelerini satın aldı. Aynı yılın mayıs ayında da borç batağındaki medya grubu Dimosiografikos Organismos Lampraki (DOL), 22,89 milyon Avroya Olympiakos FC ve Nottingham Forest kulüplerinin sahibi armatör Evangelos Marinakis’e ait Alter Ego şirketine gitti.

Oysa Yunanistan hükümeti 2015 sonbaharında medya sektörünün reformu için bir yasa çıkarmıştı. Hükümetin kararları arasında, ilişkiler yumağına dönmüş ve yolsuzluğa bulaşmış sisteme bir son vermek de vardı, zira özel televizyonlar, 1980’li yıllarda başladıkları yayın hayatlarını uygun lisanslar olmadan sürdürmekteydi. Bunlara ihale yapılmadan “geçici” lisanslar tahsis edildi ancak ilgili hükümetlere yakın duran oligarklar buradaki fırsatı görüp televizyon satın almaya başladı. Syriza bu işleyişe dur demek adına özel televizyon kanallarının sayısını dört ile kısıtlı tutmaya ve bunların lisansını açık arttırmayla satmaya karar verdi.

Ekim 2016’da dört lisans toplam 246 milyon Avroya el değiştirdi ve daha önce televizyon kanalı işletmiş olan ve en yüksek teklifi veren dört büyük oligarkın eline geçti. Bunlar sürece daha baştan itiraz etmişti. Atina Yüksek İdare Mahkemesi, bu açık arttırmalı satışı Ekim 2016’da anayasaya aykırı bularak lisans dağıtımının sadece Yunanistan Ulusal Radyo Televizyon Yayın Kurulu’na (ESR) ait olduğu hükmünü verdi. Bunun üzerine hükümet ile muhalefetin kurula üye gönderme konusunda anlaşamadıkları bir yılın ardından Kasım 2016’da Yayın Kurulu yeniden oluşturuldu.

Yüksek İdare Mahkemesi Ocak 2018’de yeni bir ihaleye yeşil ışık yaktığı için şu sıralar yedi ayrı televizyon kanalı lisansının ESR tarafından açık arttırmayla satılması bekleniyor. Dört özel televizyon kanalı, ihale sürecinin Yunan ve Avrupa hukukuna aykırı olduğu gerekçesiyle ihtiyati tedbir konmasını talep etti. Mayıs 2018 başında Yargıtay’ın konuyla ilgili nihai kararını vermesi bekleniyordu. Yine mayıs ayında Midilli Adasında 15 muhabir, gazetecilerin aşırı sağ cenahtan geldiği ileri sürülen faillerin giderek artan sözlü ve fiziksel saldırılarına maruz kaldıklarını açık bir mektup vasıtasıyla duyurdu. Mektuba göre aşırı sağcılar, Ege adalarında kalan binlerce sığınmacı ile ada sakinleri arasındaki çatışmayı daha da alevlendirmek için yalan haberleri kullanıyordu.

Kriz, Yunanistan’daki yazılı basını alt üst etti. Gazete satışlarında büyük düşüş olurken sayısız dergi de kapandı. Yüzlerce gazeteci işten çıkarıldı, şimdilerde bile ya ücretsiz ya da çok düşük maaşla çalışıyorlar. Çok sayıda gazete ve medya şirketinin ya bankalara borçları bulunuyor ya da çalışanların, maaşlarından vazgeçerek desteklemesi sayesinde ayakta durabiliyor. Alternatif muhalif medya organlarının önemi ciddi oranda arttı ve yeni gazetecilik projeleri geliştirildi, örneğin kooperatif modeliyle yayınlanan günlük gazete Efimerida ton Syntakton gibi.

Borç krizi sırasında Yunanistan basın özgürlüğü sıralamasında geriledi. Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütüne göre Yunanistan, 2009 yılından 2014 yılına kadar 56 basamak indi. 2018 yılındaysa Yunanistan’ın bu listede hafif de olsa bir iyileşme kaydettiği görülüyor. Ancak ABD’li STK, Freedom House’a göre Yunanistan basını ancak kısmen özgür.

Basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri (Sınır Tanımayan Gazeteciler):
88. sıra (2018)

Mayıs 2018 itibariyle
Medya arama

euro|topics'te Yunanistan medyası

Medya arama