Polonya: Devlet radyo-televizyonunda propaganda

Milliyetçi muhafazakâr Hak ve Adalet Partisi (PiS) hükümeti için devlet radyo ve televizyonu siyasetini dayatmak için önemli enstrümanlar. Karaçalma ise Polonya’da gündük hayatın bir parçası haline geldi.

Varşova'da 24 Temmuz 2017'de adalet reformuna karşı gösteriler.
Varşova'da 24 Temmuz 2017'de adalet reformuna karşı gösteriler.
Polonya’da on binlerce insan Temmuz 2017’de hükümetin yargı reformunu protesto için sokaklara döküldüğünde devlet televizyonu TVP Info’yu izleyenler “göstericilerin pedofili savunucuları” olduklarını öğrendi. Manipülasyona, aşırı tandanslı ve siyasi motivasyonlu haberciliğe ilişkin daha çok sayıda örnek verilebilir. Sınır Tanımayan Gazeteciler’in basın özgürlüğü listesine göre Polonya, 2015 yılında bulunduğu 35. sırasından bugün 54. sıraya geriledi.

Devlet radyo-televizyonundaki kadrolara partiye yakın muhabirlerin yerleştirilmesi, PiS hükümetinin siyasi programının önemli bir kısmını teşkil ediyor. Buna bağlı olarak da haber programlarının kalitesinde önemli bir düşüş gözlemlenebiliyor.

Bunun ötesinde PiS lideri Kaczyński, sadece kamuya ait olanlarla yetinmek yerine özel medya kuruluşlarından da faydalanıyor. Bilhassa geçtiğimiz birkaç yılda, Kaczyński’nin PiS’ine yakın duran, günlük gazete Gazeta Polska Codziennie (2011) ya da muhafazakâr dergi “Do Rzeczy (2013) gibi çok sayıda yeni yayın kuruldu. Özellikle 2012 yılında kurulan milliyetçi-muhafazakâr haber dergisi Sieci ve aynı yazı işlerinde hazırlanan ve yine Fratria Yayıncılık tarafından çıkarılan haber portalı wPolityce.pl burada ön plana çıkıyor.

Fratria Yayıncılık, PiS ile dirsek temasından bilhassa maddi anlamda faydalanıyor: 2015 yılındaki seçimden sonra Fratria, kamu kuruluşlarına ait reklamlardan yüz binlerce Polonya Zlotisi elde etti. PiS’in iktidara gelmesinden bu yana haber portalı wPolityce.pl ziyaretçi sayısını birkaç katına çıkarmayı ve Polonya’nın en önemli çevrimiçi medya organlarından birine dönüşmeyi başardı.

Eski hükümet de belli bazı medya organlarını benzer biçimde besliyordu. Şimdiyse, Kaczyński’nin 2015’teki seçim zaferinin ardından para musluğunu kapatmasıyla bu yayınlar mali zorluğa düştü. Hükümeti eleştiren çizgisiyle Gazeta Wyborcza, düşmekte olan tirajı nedeniyle en büyük sıkıntıyı yaşayanlardan. Bu gazete 2017 yılında ortalama 111 bin adet sattı –daha bir yıl önce ise tirajı 140 bindi. Buna rağmen hala Polonya’nın en önemli medya organından biri olmayı sürdürüyor. Buna karşın günlük gazete ve bulvar gazeteleri alanında 2017 yılında Fakt (216 bin) ve Super Express’in (129 bin) günlük satış sayıları daha yüksek.

Gazeta Wyborcza’nın yanı sıra hükümete savaş açmış başka medya kanalları da var: Bunlar arasında liberal görüşlü dergi Polityka (97 bin) ve Ringier Axel Springer Yayıncılık’tan çıkan Newsweek Polska (109 bin) sayılabilir.

Polonya medya sahnesinin nevi şahsına münhasır bir diğer özelliği de aşırı kutuplaşmış yapısı. Medya organlarının çoğunluğu ya hükümeti destekliyor ya da onun azılı düşmanı. Bu alandaki tek istisna, aşırı uçlar arasında yer alan ve 2017’de günlük olarak 49 bin adet satılan Rzeczpospolita. Eskiden PiS’i destekleyen gazete, bugün partiyle arasına giderek daha fazla mesafe koyuyor.

Dergiler arasında pazar lideri, eskiden olduğu gibi bugün de kiliselerde satılan ve Vatikan’ın görüşlerini temsil eden Gość Niedzielny (135 bin).

Basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri (Sınır Tanımayan Gazeteciler):
58. sıra (2018)

Mayıs 2018 itibariyle
Medya arama

euro|topics'te Polonya medyası

Medya arama