Portekiz: Krizden sonra görülen hafif toparlanma

Portekiz’in krizlerle sarsılmış medya ortamı, az da olsa toparlanma gösterse de ilan sayılarındaki gerileme, işten çıkarılan personel ve medya holdinglerin yüksek borçlarının gölgesinde. Ülkedeki muhabirlerin mali durumu da kırılgan olmayı sürdürüyor.

Lizbon'da bir gazete bayi.
Lizbon'da bir gazete bayi.
Portekiz’in en büyük üç medya holdinginin (Cofina, Media Capital ve Impresa) 2017 yılındaki toplam borcu 317 milyon Avro, yani birkaç yıl önceki krizin doruk noktasındakiyle aynı düzeyindeydi. Pazar lideri ve kanaat oluşturucu Diário Económico gibi kimi saygın markalar krizi atlatamayıp kapılarına kilit vururken, kriz esnasında 2016 yılında kurulan dijital ekonomi dergisi Eco ya da haftalık Jornal Economico gazetesi gibi yeni habercilik projeleri baş gösterdi.

Ancak muhabirler için hayat hala zor olmaya devam ediyor. 2017 yılında yayınlanan bir çalışmaya göre muhabirlerin yarısından fazlası ayda 1000 Avronun, yüzde 12’si ise 500 Avronun altında bir gelire sahip.

Toplamda gazetelerin satış rakamları geçtiğimiz yıllarda ciddi bir düşüş sergiledi. Tirajı güçlü Correio da Manhã ve Jornal de Notícias gibi gazeteler ile 2017 yılında tirajlarını az da olsa düşürmek zorunda kaldı. Portekiz’de insanlar çevrimiçi yolla aldıkları haberler için ödeme yapmak konusunda isteksiz ve cironun büyük bir kısmı hala reklam gelirlerine dayanıyor.

Portekiz’de basın ve yayın organları, 1974 yılındaki Karanfil Devrim ile ortadan kalkan sansüre uzun süre maruz kaldı. Bu süreçte bazı gazeteler kamunun eline geçti ve ancak 1980’li yılların sonlarına doğru tekrar özel şahıslar tarafından alındı. Yine 1980’lerin sonunda, o güne kadar kamunun ve kilisenin yönetiminde olan radyoculuk da özel şirketlere açılmış oldu.

Basın ve yayın organlarının sahipliği konusunda, ağırlıklı olarak yerel sermayeye sahip ve çoğunlukla birden fazla ortamda faaliyet gösteren büyük medya holdinglerinin baskınlığı göze çarpıyor. Medya kuruluşlarının sektörden gelmeyen yatırımcıların yanı sıra özellikle kriz yıllarında sayılarında büyük artış görülen yabancı girişimcilere bağımlılığı 2015 sonundan itibaren azalış trendinde.

Portekiz’de yayınlana gazete sayısı çok fazla değil. En önemli anaakım medya organı olarak, 1973 yılında, daha dikta zamanında kurulan liberal yönelimli haftalık Expresso gazetesi sayılabilir. Cumartesileri yayınlanan gazete, ülkenin en önemli iki siyasi partisiyle yakın ilişki halinde. Dikta dönemindeyse ılımlı muhalefetin sözcülüğünü yapmıştı. Günlük gazeteler arasındaki en önemli rakibiyse, eski Expresso muhabirleri tarafından 1990 yılında kurulan Público. Ülke çapında satılan beş günlük gazete grubunda, köklü bir geçmişe sahip Diário de Notícias, Porto’da yerleşik, tirajı güçlü Jornal de Notícias, 2009’da kurulan i gazetesi ve ülkenin tiraj lideri bulvar gazetesi Correio da Manhã kaldı. Ülkenin en önemli haber dergisi Visão, borsa günleri yayınlanan en önemli ekonomi dergisiyse Jornal de Negócios. Blog’lar ise Portekiz’de neredeyse hiçbir rol oynamıyor.

Televizyon sektöründeyse Devlet Televizyonu RTP’nin üç kanalına 1992/93 yılları arasında özel SIC ve TVI kanalları da katıldı. Dijital televizyon platformlarına karşın günümüzde Portekiz’de sadece bu beş karasal yayın var. Radyo sektöründe Katolik kilisesi son derece etkili Rádio Renascença’yı işletiyor. Günümüzde Portekiz’in en önemli haber radyosu kabul edilen özel TSF radyosuysa (1989) Portekizce yayın yapan en önemli haber radyosu konumunda.

Basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri (Sınır Tanımayan Gazeteciler):
14. sıra (2018)

Mayıs 2018 itibariyle
Medya arama

euro|topics'te Portekiz medyası

Medya arama