Romanya: Medya patronlarının iktidarı

Rumen medya patronlarının bir kısmı yakın geçmişte yolsuzluk nedeniyle hapishaneye atıldı. Sahip oldukları medya organları ciddi bir ekonomik krizin ve bir inandırıcılık krizinin tam ortasında bulunuyor.

İntact Grubu'nun özel televizyon kanalı Antena 3'ün stüdyolarına devlet tarafından el konulmasından sonra 19 Şubat 2016'da Bükreş'te kanalın destekçilerinin gösterisi. El koymanın ardında İntact Grubu'nun sahibi Dan Voiculescu hakkında verilen kara para aklama hükmü bulunuyor.
İntact Grubu'nun özel televizyon kanalı Antena 3'ün stüdyolarına devlet tarafından el konulmasından sonra 19 Şubat 2016'da Bükreş'te kanalın destekçilerinin gösterisi. El koymanın ardında İntact Grubu'nun sahibi Dan Voiculescu hakkında verilen kara para aklama hükmü bulunuyor.
Özel Antena 3 televizyon kanalı her hafta, Romanya Yolsuzlukla Mücadele Kurumu DNA’ya saldırdığı ve kurumun çalışmalarını siyasi güdümlü olarak gösterdiği programlar yayınlıyor. Bu ithamların sürekli tekrarlanması, birçok Romanya yurttaşı, ülkelerinde yolsuzlukla bağımsız bir mücadelenin hiçbir zaman yapılamayacağına inandırdı bile.

Bu habercilik anlayışı, iktidardaki Sosyal Demokrat Parti PSD’nin lideri olan ve bizzat DNA bünyesindeki yolsuzlukla mücadele uzmanlarının merceği altındaki Liviu Dragnea’nın ekmeğine yağ sürüyor. Dragnea, bilhassa siyaset sıralarında yolsuzlukla mücadele soruşturmalarının işini zorlaştırmak amacıyla yasaları esnetmek konusunda parlamentodaki lider güç konumunda.

Ancak bu noktada Dragnea’nın aldığı yegâne medya desteği Antena 3 ile kısıtlı değil. Özellikle devlet radyo-televizyonu neredeyse hiçbir tepki göstermiyor. Parlamentonun 2017 yılında bandrol harcını kaldırmasından bu yana televizyon ve radyo kanalları devlet hazinesinden finanse ediliyor. Medya uzmanları, devlet televizyonunun bundan sonra sadece hükümet güdümünde haber yapmalarından endişe ediyor.

Romanya’da televizyon ve gazete alanında tarafsız haberciliğe rastlamak güç. Girişimciler ve siyasiler 1990’lı yıllarda siyaset ve iş dünyasında kendilerine yardımı dokunması ve zengin, güçlü ve nüfuzlu olmak amacıyla televizyon kanalları ve gazeteler kurdu. Aralarında Antena 3 özel televizyonunu da işleten Medientrust Intact’ın sahibi Dan Voiculescu’nun da yer aldığı tanınmış medya girişimcilerinin önemli bir kısmı, ülkedeki yolsuzlukla mücadele kapsamında mahkeme önünde hesap vermek zorunda kaldı. Voiculescu karapara aklama ve sahtekarlık nedeniyle üç yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

Dan Voiculescu gibi medya girişimcileri Romanya’da hala hüküm sürüyor. Ancak geçen yıllarla beraber ülkenin, hala büyük bir ekonomik baskı altında bulunan medya pazarında yeni rakipleri oluştu. Reklam gelirleri son yıllarda ciddi bir gerileme yaşadı ve medya şirketlerinden bazıları iflas ilan etti. Maaş ödemelerinin gecikmesi, neredeyse tüm yazı işlerinde sıradanlaştı. Medya örgütü Active Watch’a göre tüm bu gelişmelere koşut olarak Romanya’daki gazetecilere sık sık rüşvet teklif ediliyor. Gerek kurumlar gerekse şirketler, kendileri hakkında eleştirel haber yapmamaları için gazetecilere para veriyor. Yerel yönetimler ve özel şirketler bu sayede bir kentin tüm basınını kontrol altına alıp bir derebeyi gibi buralarda hüküm sürebiliyor.

Bu nedenle basın ve yayın organlarının yazı işleri sadece ekonomik krizle değil, aynı zamanda derin bir inandırıcılık kriziyle de boğuşmak zorunda. 1989 Devrimi’nden kısa süre sonra milyonlarca okura ulaşan ve basın özgürlüğünün geri dönmesiyle anaakım medyaya dönüşen gazeteler, geçtiğimiz yıllarda ciddi bir tiraj kaybı yaşamak zorunda kaldı. “Birçok okura göre basın organları zaten manipüle edildiği için bunlara para vermenin bir anlamı yok,” diyor medya üzerine uzmanlaşmış bir gazeteci olan Petrişor Obae. Saygın günlük gazetelerin tirajı genellikle 10 binin altında kalıyor ve ancak ücretsiz çevrimiçi sürümleri sayesinde basın sahnesinde esameleri okunmaya devam ediyor.

Öte yandan internet üzerinde blog-community denilen bir ekosistem yerleşmiş durumda. Bunlar, taraflı medya organlarının haberciliği karşısında ciddiye alınacak tek alternatifi oluşturuyor. Kitlesel fonlama, bağışlar ve benzeri proje kaynaklarıyla finanse edilen bu oluşum, G4 Media, Contributors ya da CriticAtac ve Baricada gibi blog portalları aracılığıyla anaakımın dışında, eleştirel yorumlara bir platform sunuyor. Rise Project adı altında araştırmacı gazetecilik için bir de çevrimiçi portal oluşmuş durumda.

Basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri (Sınır Tanımayan Gazeteciler):
44. sıra (2018)

Mayıs 2018 itibariyle
Medya arama

euro|topics'te Romanya medyası

Medya arama