İspanya: Yeni bölünmeler

Eylül 2017’de yapılan ve yasadışı ilan edilen Katalan bağımsızlık referandumu, sadece İspanya nüfusunu bölmekle kalmıyor, medya organlarının da taraf tutmasına sebep oluyor. Oysa öncesinde basında bir içerik dönüşümünün sinyalleri görülmeye başlanmıştı.

İspanya'da 22 Aralık 2017'de Katalonya seçimlerini manşete taşıyan gazeteler.
İspanya'da 22 Aralık 2017'de Katalonya seçimlerini manşete taşıyan gazeteler.
2017 yılının sonbaharında muhafazakâr medya organlarının yanı sıra sol liberal El País ve La Vanguardia ve El Periódico de Catalunya adlı Katalan günlük gazeteleri de Katalonya’nın ayrılmasına kesin bir dille karşı çıkmıştı. Ayrılıkçı cenahtan okurlar, El Punt Avui ve Ara gibi küçük çaplı gazetelere bırakıldı. Ülkedeki bölünme tablosunun belki de en iyi örneği La Vanguardia’da yaşanan değişiklik oldu: Uzun yıllar gazetenin sorumlu yazı işleri müdürlüğünü yapmış olan José Antich’in yerine 2013 yılında Màrius Carol getirildi; Carol açıkça İspanya birliği tarafında yer alıyordu. Antich ise 2015 yılında ayrılık taraftarı haber portalı elnacional.cat’i kurdu.

Ancak bunun öncesinde İspanya’nın medya sahnesi daha geniş bir yelpazeye sahipti. Mevcut uzlaşı, yani 1978 anayasasını ve buna bağlı olarak da uzun soluklu askeri diktanın (1939-1975) ardından kurulan ve siyasi merkezi Madrid olan parlamenter monarşiyi sorgulamama konsensüsü, nereden tutsanız elinizde kalıyordu. Muhafazakâr Halk Partisi (Partido Popular, PP) ile Sosyalistler’in onlarca yıldır dönüşümlü olarak iktidara geldiği yerleşik iki partili sisteme, iki yeni tepki partisi meydan okuyor; bunlar liberal çizgideki Ciudadanos ile sol görüşe sahip Podemos.

Buna koşut olarak medya organlarının siyasi yelpazesi de yeni baştan genişliyor. Muhafazakar gazeteler (ABC, El Mundo, La Razón), İspanya Kraliyet Ailesi’nin, kilise ve merkezi devletin güçlü olması gerektiği propagandasını yapmayı sürdürürken, sol liberal medya organları (El País, El Periódico de Catalunya) laik ve merkezi olmayan bir devlet talep ediyor. Bu sırada siyasi yelpazenin sol ucunda yeni aktörler doğdu (eldiario.es, La Marea, ctxt.es) ve bunlar, devlet içindeki kemikleşmiş yapıları, kraliyet ailesinin skandallarını ve büyük siyasi partilerin yolsuzluklarını acımasızca ele alıyor.

Az sayıda holdingin, büyük yayıncıları yanı sıra televizyon ve radyo kanallarının büyük kısmına hâkim olması nedeniyle zaten yüksek olan medya yoğunlaşması, ekonomik kriz sırasında daha da arttı. En son 2010 yılında ülke genelinde yayın yapan Cuatro ile Telecinco kanalları birleşti, iki yıl sonraysa onları La Sexta ile Antena 3 izledi. Vergi gelirlerinden finanse edilen Devlet Radyo ve Televizyon Kurumu’nun (RTVE) kalitesi de, bütçe kısıntıları yüzünden tehlikeye girdi.

Basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri (Sınır Tanımayan Gazeteciler):
31. sıra (2018)

Mayıs 2018 itibariyle
Medya arama

euro|topics'te İspanya medyası

Medya arama