Rusya: Devlet denetimindeki medya

Rusya’daki basın ve yayın, devletin sıkı denetiminin izlerini taşıyor. En önemli bilgi kaynağı olarak televizyon kabul ediliyor. Neredeyse tüm büyük televizyon kanalları ya doğrudan kamuya ait ya da devlete yakın özel şahıs veya Gazprom gibi holdinglere.

Moskova’daki Kremlin Duvarı (© picture-alliance/dpa)
Moskova’daki Kremlin Duvarı (© picture-alliance/dpa)
Yayın kuruluşlarının önemli bir kısmı haber programlarında Kremlin’in tutumunu açıkça desteklemekten çekinmiyor. Bağımsız kanalları ise ya sadece eğlence programı yayınlayabiliyor ya da ancak uydu veya internet üzerinden yayınla yetinmek zorunda kalıyor.

Devlet işe, 2000’lerin başında ilk olarak NTW gibi önemli kanalları kendi denetimi altına alarak başladı. Buna karşın gazete ve internet medya organları çok daha özgür habercilik yapabiliyor. Özellikle basılı basında devlet doğrudan gazeteleri satın alma yoluna gitmek yerine, denetimi Kremlin’e yakın ve kontrol altında tutulabilir patronlara devretmeyi tercih etti. Bu medya patronları arasında Kommersant yayınevinin sahibi Alişer Usmanov ve medya devi Yuri Kovalçuk yer alıyor.

Görece olarak bağımsız kabul edilen, RBC Medya Holding’in sahibi milyarder Mikhail Prokhorov bile, Putin’in Panama Belgeleri skandallarındaki yeri ve sözde özel rezidansı hakkında gazetesinin yaptığı haberlerin ardından yayıncılık şirketinin yönetimini değiştirmek zorunda kaldı ki, bu olay 2016 yılının en büyük basın skandalını oluşturdu.

Devletin internet üzerinden yayın yapan basın üzerindeki baskısıysa bundan çok daha az. Mevcut durumda yüksek kullanıcı sayısına sahip, hükümete yakın birçok portal bulunsa ve geçtiğimiz yıllarda rejimi eleştiren bazı sayfalar kapatılmış olsa da, çoğu özgür basın organına çevrimiçinde rastlamak mümkün.

Ekim 2014’te meclisten geçirilen yeni bir medya yasası uyum paketi, yabancı uyruklu insanların Rusya’da medya kurmasını engelliyor ve yabancıların Rus medya organlarındaki hisselerini yüzde 20 ile kısıtlıyor. 2017 yılında yürürlüğe giren bu değişiklik, Rusya’da uzun süre birçok farklı gazetecilik ürünü (örn. Forbes Rusya) yayınlamış olan Almanyalı yayıncı Axel-Springer-Verlag’ın Rusya’dan çekilmesine neden oldu. Sanoma Grubu da Vedomosti ve The Moscow Times gazetelerindeki hisselerini sattı. Ancak aynı zamanda Rusça olarak yayın yapan Deutsche Welle, BBC ya da Meduza.io portalı gibi yabancı medya organları ücretsiz olarak kullanılabiliyor.

Dolayısıyla Rusya’da, basın özgürlüğünde zaman zaman yaşanan büyük kısıtlamalara karşın özgür bilgiye erişim hala mümkün. Ancak ülkenin medya politikası nedeniyle, bu bilgilere ulaşmak ancak bunları bilinçli şekilde arayanların altından kalkabildiği bir işe dönüştü.

Basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri:
Sınır Tanımayan Gazeteciler: 148. sıra (2017)
Freedom House: 176. sıra – Statüsü: Özgür değil (2016)

Mayıs 2017 itibariyle
Medya arama

euro|topics'te Rusya medyası

Medya arama