Finlandiya: Hevesli gazete okuyucu kitlesi

Medya krizi ve medya alanında devrim Finlandiya’yı sürekli meşgul ediyor. Vergi konusunda verilen iki ihtilaflı karar, tartışmaları alevlendirdi: Basılı ürünlerden 2012’de KDV alınması -önce yüzde dokuz, günümüzde yüzde on- ve bir yıl sonra da Finlandiya Radyo Televizyon Yayın Kurumu’nun adıyla anılan ve televizyon cihaz vergisinin yerine geçen Yle vergisi. Gazete yayıncıları KDV’nin yükselmesini gitgide düşen tirajların sorumlusu olarak gösteriyorlar.

Helsinki’de Sanoma Medya Binası (©Picture-alliance/dpa)
Helsinki’de Sanoma Medya Binası (©Picture-alliance/dpa)
Bu arada yazılı basın ürünlerinden alınan KDV’nin devlet açısından da bir hata olduğu ortaya çıktı. 2013 yılında devlet bütçesine 31 milyon Avro akarken, bu rakam 2015 yılında 15 milyona düştü. Çünkü bu vergiden kaçmak da mümkün. İki medya kuruluşu A_Lehdet ve Sanoma, yayınladıkları dergileri posta yoluyla Norveç’ten gönderiyor. Bir dergi AB üyesi olmayan bir ülkeden geldiği takdirde, KDV’den muaf tutuluyor.

Tiraj düşüklüğüne rağmen, Finlandiya halkı uluslararası kıyaslamaya göre en hevesli gazete okuyucusu. 1000 kişi başına 338 gazete düşüyor (2014). Finlandiya bu bağlamda dünya çapında üçüncü sırada.
Finlandiya medyasının karakteristik özelliği yüksek yoğunlaşma. İki medya devi, Sanoma ve Alma Media günlük gazete baskısının büyük kısmını kontrolünde bulunduruyor. Bu iki kurum televizyon, radyo ve internet alanında da çok etkin. Açık ara yüksek tirajlı ve etkili günlük gazete, Sanoma Grubu tarafından yayınlanan Helsingin Sanomat. Fince gazetelerin yanı sıra, İsveççe konuşan azınlığa hitap eden bu dildeki gazeteler de yayınlanıyor.

Geçtiğimiz yıllarda yayın kuruluşları giderleri düşürmek için işbirliği yaptılar. 2014 yılında on iki bölgesel gazete bir kooperatif kurarak, yazılı basın ve internet içerikleri kapsamında ortak üretime geçti. Bunun dışında yayıncılar internetteki etkinliklerini ge-liştirdi, internet reklam gelirleri arttı ve içerikleri kısmen ya da tamamen ücret karşılığı paylaşmaya başladılar. Yayınevleri ve özel televizyon kurumları da aynı oranda internet-teki pozisyonlarını güçlendirirken; vergilerle finanse edilen radyo televizyon kurumu Yle’nin, çevrimiçi paylaştığı ücretsiz haber ve filmleri kullanarak özel sektörle rekabet ettiği yönünde eleştiriler de artıyor.
1950’li yıllardan beri televizyonun var olduğu Finlandiya’da günümüzde televizyon kanaları artık yalnızca dijital yayın yapıyor. Her ne kadar reklam geliriyle ayakta duran MTV’nin programları başlarda kamu televizyonu Yle’de yayınlansa da, kamu yayınları ile özel radyo ve televizyonlar başlangıçtan bu yana mevcut. MTV 1993 yılında kendi kanalına sahip oldu. Günümüzde geniş bir kamu ve özel kanal yelpazesi bulunurken, Yle kanalları 2015’deki anketlere göre izleyicinin yüzde 40’ından fazlasına sahip.

Basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri:
Sınır Tanımayan Gazeteciler: 3. sıra (2017)
Freedom House: 2. sıra – Statüsü: Özgür (2016)

Mayıs 2017 itibariyle
Medya arama

euro|topics'te Finlandiya medyası

Medya arama