9 Mayıs: Moskova'da tanksız ve füzesiz geçit töreni
Rusya’da geleneksel olarak her yıl 9 Mayıs’ta, 1945’te Nazi Almanyası’na karşı kazanılan zaferi kutlamak üzere bir askeri geçit töreni düzenleniyor. Ancak törenin bu yıl ilk kez ağır savaş teçhizatları olmadan gerçekleştirilmesi planlanıyor. Rusya Savunma Bakanlığı, gösterinin “operasyonel durum” nedeniyle iptal edildiğini duyurdu. Gelişmenin arka planında ise Ukrayna’dan gelebilecek insansız hava aracı saldırısı endişesi yer alıyor.
Kırılganlık itirafı
Frankfurter Allgemeine Zeitung bir gelişmeye dikkat çekiyor:
“Rusya rejimi geçen yıl gücünü açıkça sergileyen bir özgüvenle hareket ediyordu. Şimdiyse net bir şekilde savunmaya çekilmiş görünüyor. Kremlin'in, Ukrayna kaynaklı İHA saldırısı tehdidi sebebiyle Kızıl Meydan'da askeri araçları yürütmekten vazgeçmesi ve 'Zafer Günü' için ülkenin yarısında mobil interneti kapatması, kayda değer bir kırılganlık itirafı.”
Saldırı meşru görülebilir
Gazeta Wyborcza'ya göre Zelenskiy, Zafer Geçidi'ne saldırı emri verme hakkına sahip:
“Vladimir Putin, 9 Mayıs'ta kendisi [geçit töreninde] açık havadayken geçici bir ateşkesin yürürlüğe girmesi konusunda Donald Trump ile anlaştı, ancak Volodimir Zelenskiy ile anlaşmadı. Ukrayna Devlet Başkanı buna, halihazırda çarşambadan pazara kadar sürecek bir 'sakinlik evresi' ilan ederek cevap verdi. Moskova ise kendi yöntemiyle, tam bir küstahlıkla karşılık vererek çarşamba günü Ukrayna'ya dronlar ve güdümlü bombalarla saldırdı. Böylece Zelenskiy'e, Ukrayna'nın bu yılki Zafer Geçidi'nde -ki bu tören sadece harp okulu öğrencilerinin geçit töreniyle sınırlı- hiçbir askeri teçhizatın görülmemesi yönündeki sözünü yerine getirme konusunda tam bir ahlaki hak vermiş oldu.”
Terazinin Ukrayna kefesi ağır basıyor
Tages-Anzeiger'e göre, Kiev Moskova karşısında üstünlük sağlamaya başlıyor:
“Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşta, askeri açıdan her iki taraf için de büyük bir ilerleme beklenmiyor. Ancak Ukrayna hâlâ direniyor; hatta son dönemde küçük çaplı toprak kazanımları bile elde etti, İran Savaşı'ndan ilham alarak petrol tesislerine saldırıyor ve Rusya üzerine 'siyah yağmur' yağdırıyor. Ukrayna için sıklıkla öngörülen çöküş senaryosu, muhtemelen hiçbir zaman şimdiki kadar düşük bir ihtimal olmamıştı. Üstelik şimdi Zelenskiy, tek taraflı ilan ettiği süresiz ateşkesle Putin'i yalnızca baskı altına almakla kalmadı, onu Nazi Almanyası'na karşı kazanılan zaferin o çok sevdiği kutlama törenini -Zafer Geçidi'ni- küçültmeye bile mecbur bıraktı. Önümüzdeki aylar ne getirirse getirsin: Şu an momentum Ukrayna tarafında.”
Savaş dini
Kutlamalar öncesinde, Kremlin yanlısı Halk Cephesi örgütü tarafından birçok Rus şehrine “Sonsuz Ateş” adı verilen bir ateş götürülerek savaş anıtlarında yakılıyor. Moscow Times'a göre bu dini unsurlar barındırıyor:
“Şu anki Rus iktidar sahiplerinin ve 'Halk Cephesi'nin yaratmaya çalıştığı bu yeni din, savaş tanrısı Mars olarak da bilinen Ares'in dininden başka bir şey değildir. Tüm bu geçit törenleri, 'ölümsüz alaylar', 'zafer duaları' ve 'askeri kiliseler', bir savaş dininden başka bir şey değildir. Yeni Rus inancının takipçilerinin tüm ülkede, hatta tüm dünyada büyük bir çaba ve uygun bir maliyetle hevesle yaydıkları 'anıt ateşi' ise savaşın ateşidir.”
Güvenlik artık garanti edilemiyor
Siyaset bilimci Ihor Petrenko, Glavkom tarafından alıntılanan bir Facebook gönderisinde şöyle yazıyor:
“Bu hafta Savaş Araştırmaları Enstitüsü önemli bir hususu vurguladı: Savaşın başından bu yana Putin, Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılar hakkında ilk kez bizzat yorum yaptı. Moskova daha önce bu tür olayları, propaganda anlatısını zayıflattıkları gerekçesiyle ya görmezden geliyor ya da reddediyordu. Şimdi ise bir tepki verilmesi kaçınılmazdı. ... Geçtiğimiz yıl 9 Mayıs’tan önce, bir kısmı ücra bölgelerden gelmek üzere yaklaşık 280 hava savunma sistemi Moskova’ya sevk edilmişti. Ancak bu yıl -Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının sınırdan 1.500 kilometreden daha uzak hedefleri düzenli olarak vurmasının ardından- bu önlemler dahi artık bir garanti sunmuyor.”
Kremlin'in şefi gergin
Milletvekili Mykola Kniazhytskiy, Facebook’ta şu yorumda bulunuyor:
“2023 yılındaki geçit töreni, Kremlin’e yönelik insansız hava aracı saldırılarından yalnızca birkaç gün sonra gerçekleşmişti. Tören, müzeden getirilen bir T-34 tankının yer almasının yanı sıra Tacikistan, Türkmenistan ve diğer bazı ülke liderlerinin bir nevi ‘canlı kalkan’ olarak alet edilmesiyle akıllarda kalmıştı. Şu sıralar tüm Rusya -Baltık Denizi’nden Urallar’a kadar- yandığı için, bu kez yabancı devlet ve hükümet liderleri arasından Putin’i varlığıyla ‘koruyacak’ birini bulmak pek de mümkün görünmüyor. Tüm umutlar Fico’ya bağlanmış durumda. Putin tam da bu yüzden Trump’ı aradı - bir güvenlik garantörü olarak sahneye çıkması ve Ukrayna’nın belirli bir süreliğine Rusya’ya yönelik saldırılardan kaçınması için.”
Fico'nun katılımını anlamak zor
Új Szó’ya göre Slovakya Başbakanı’nın neden Moskova’ya gitmek istediğini yalnızca tahmin edebiliriz:
“Slovakya Başbakanı’nın Moskova seyahatinde neden bu kadar ısrar ettiğini ve asıl motivasyonunun ne olduğunu anlamak hayli güç. İlle de geçit töreninde ya da şeref locasında Orta Asyalı bazı diktatörlerin yanında boy göstermek mi istiyor? Yoksa gerçekte, Başbakan’ın perde arkasında yatırımlar üzerine pazarlıklar yapacağı sessiz bir ekonomik temas kurma evresi mi söz konusu? Her şey Slovak toplumunun Rusya yanlısı kesimine yönelik bir jestten mi ibaret? Ya da mevzu gerçekten ilkesel bir mesele mi ve Slovakya Başbakanı için ülkenin kurtuluşuna olan saygısını göstermek bu kadar mı önemli?”