ABD’li arabulucular Moskova ve Kiev’de ne başardılar?
ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, savaşın sona erdirilmesi konusunu görüşmek üzere Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Putin’le, ardından da Kiev’de Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’yle bir araya geldi. Witkoff, akabinde yaptığı açıklamada her iki taraftan da tavizler vermesini talep etti. Zelenskiy, Ukrayna için güvenlik ve ekonomi garantilerinin ele alındığını söylerken, Moskova görüşmeleri “son derece dürüst” ve “yapıcı” olarak nitelendirdi.
En azından işleyen bir iletişim kanalı
Siyaset bilimci Bernardo Ivo Cruz, Diário de Noticias’ta bu diplomatik girişimin ciddiye alınması gerektiğini yazıyor:
“AB ve Kiev’in müttefikleri kendilerini açıkça ifade ettiler: Savaşı sona erdirecek şartlara yalnızca Ukrayna karar verir. Bu da Ukraynalılar için kabul edilebilir olan ve Rusya’ya da somut avantajlar sağlayan bir anlaşmaya muhtemelen katlanmak zorunda kalacağımız anlamına geliyor. Ne saldırganlığın zedelediği adaleti ne de uluslararası hukuku tam olarak tesis edebilecek kusurlu bir barış. ... Fakat dört buçuk yıldır süren savaşın ardından, Moskova ve Kiev ile konuşabilecek kapasitedeki bir diplomasiye dönülmesi dahi ciddiye alınması gereken bir gelişme.”
Diplomasi için henüz erken
Le Point, diplomasinin ancak Rusya yenilgiye uğradığında başlayabileceğini savunuyor:
“Şu aşamada bu savaş için diplomatik bir çözüm yok. Müzakere masasında sona eren savaşlar vardır. Ancak müzakere masasının ancak emperyalist bir rejim kaybettiğini anladığında ortaya çıktığı başka savaşlar da vardır. 1945’te Almanya’da durum böyleydi. Ya da 1995’te Sırbistan’da. Rusya’ya da aynısı olacak: Diplomatlar ancak savaş meydanının gerçekliği şu ya da bu şekilde Kremlin’deki karar mercilerine ulaştığında işe koyulacak. O zamana kadar kış korkunç geçecek ve bizim de Ukrayna’nın ayakta kalmasına yardım etmemiz gerekiyor.”
Küçük ama doğru bir adım
Askeri uzman Oleksiy Kopitko, Echo tarafından alıntılanan bir Telegram gönderisinde umutlu olduğunu yazıyor:
“Somut anlaşmalara uzanan yolun yoğun baskılardan geçeceğine şüphe yok. Şu anki tabloya göre ABD, büyük ölçüde dış desteğe bağımlı durumdaki Ukrayna’ya ağırlıklı olarak ya da yalnızca baskı uygulama niyetinde (Rusya konusunda bu rolü ancak Çin üstlenebilecek olsa da Pekin henüz devreye girmedi). ... Bu müzakere turu savaşın derhal sona ermesini sağlamayacak. Bunun için bir mucize gerek. ... Ancak doğru yönde atılmış küçük bir adım bu. Kışa kadar ateşkesle sonuçlanacak gerçek müzakereleri başlatma yolunda ciddi girişimlerde bulunulacağına iknayım.”
Putin'in Trump'la son hamlesi
Gazeta Wyborcza, Putin’in Trump’a bağladığı umutların büyük ölçüde boşa çıktığını yazıyor:
“Putin ve çevresindekiler, cephede kendi başlarına başaramadıkları işi onlar adına Trump'ın yapmasını ve Ukraynalıları, talep ettikleri ancak ağır kayıplar vermelerine rağmen ele geçiremedikleri toprakları Ruslara bırakmaya zorlamasını umuyordu. ... Ağustos 2025’te Anchorage’da düzenlenen zirvedeki talepleri buydu ve gerçekleşmedi. ... Trump’ın ‘raf ömrü’ dolmak üzere. Görünüşe göre Cumhuriyetçiler 3 Kasım’da [ara seçimlerde] yenilgiye uğrayacak ve kendisine düşman Kongre tarafından eli kolu bağlanacak. ... Dolayısıyla, Kremlin onun sayesinde hâlâ bir şeyler koparabilecekse, bunu yapmanın şimdi tam zamanı.”
Zelenskiy taviz vermediği sürece çıkış yolu yok
Yazar Fyodor Kraşeninnikov, Echo tarafından alıntılanan bir Telegram gönderisinde Ukrayna Devlet Başkanı’nın kilit bir rol oynadığını belirtiyor:
“Savaşın mümkün olduğunca hızlı bir şekilde sona ermesini tüm kalbimle diliyorum. Ancak Eylül 2026 itibarıyla bunun tek bir yolu var: Trump’ın elçilerinin Zelenskiy’yi Putin’in aşağılayıcı ve adaletsiz koşullarını kabul etmeye ikna etmesi. Zelenskiy bunu kabul etmezse, görüşmelerden başka hiçbir şey çıkmaz. Tutumum hakkında aceleci sonuçlar çıkarmayı seven ve ‘Peki siz ne öneriyorsunuz?’ diye soranlara gelince: Hiçbir şey önermiyorum, yalnızca Zelenskiy taviz vermeye hazır değilse savaş devam eder ve başka seçenek de yok diyorum.”
Rusya’nın niyeti Ukrayna devletini ortadan kaldırmak
Gazeteci Vitaly Portnikov, TSN’de Rusya’nın bütün talepleri Ukrayna’nın varlığını tehlikeye attığından Kiev’in taviz vermesinin pratikte imkânsız olduğunu savunuyor:
“Rusya’nın gayesi net: Ukrayna devletini ortadan kaldırmak ve Ukrayna halkının büyük bir kesimini yaşadıkları bölgelerden sürmek. ... Devletini ortadan kaldırmak istediği bir halkla uzlaşı arayışına girmeyecektir. Bu yüzden de 2014’ten bu yana kendimizi savunmaktan başka bir şansımız yoktu, 2026’da da yok ve gelecekte de olmayacak. ... Mevzubahis, Ukrayna’nın ve Ukraynalıların bağımsız bir varoluş hakkından başka bir şey değil.”