İtalya: Mafya ve siyasetin gölgesinde

Medyanın yoğunlaşmasının ve televizyonun gücünün damgasını vurduğu İtalyan medyası, politik ve ekonomik çıkar grupları ile organize suç örgütlerinin etkisi altında bulunuyor.

L'Espresso Medya Grubu La Repubblica, La Stampa ve Il Secolo XIX'yi bir çatı altında topluyor.
L'Espresso Medya Grubu La Repubblica, La Stampa ve Il Secolo XIX'yi bir çatı altında topluyor.
İtalya’da şu sıralar 20 gazeteci sürekli polis koruması altında. Gazetecilerin yanı sıra Roberto Saviano gibi çoksatan kitapların yazarlarının gözünü korkutmak için uğraşanlar sadece Mafya ile kısıtlı değil. Aşırı sağcı gruplar da 2017 yılından bu yana özgür gazeteciliği engellemek için şiddet kullanıyor. Tüm bunların dışında İtalya siyaseti de basının çalışmasına ket vuruyor. Bir yandan Beş Yıldız Hareketi adlı siyasi partinin kurucusu Beppe Grillo’nun sözlü saldırılarına maruz kalırken, diğer yandan eski başbakanlardan Silvio Berlusconi’nin yürüttüğü medya politikasına da kurban gidiyorlar.

Berlusconi’nin 1980’li yıllarda oluşturduğu şirketler sarmalı, medyanın çoğulculuğu için hala bir tehdit. Ülkenin en büyük yayınevi ile İtalyan pazarındaki reklam geliri pastasından yüzde 60 pay alan en büyük üç özel televizyon kanalı Berlusconi’nin imparatorluğuna dahil.

Uluslararası STK Freedom House, 2010 yılında İtalya’yı ilk kez basının “özgür” değil, “kısıtlı özgür” olduğu ülkeler sıralamasına dahil etti. Kurum, medya organlarında tekelleşme olduğunu ve basın özgürlüğünün politik baskıyla kısıtlandığını ileri sürerek sayısız eleştiri sıraladı. Sınır Tanımayan Gazeteciler’in listesinde İtalya 2018 yılında 46. sırada. Böylece birkaç basamak yukarı çıkmış durumda, zira daha 2017 yılında 52., 2016’daysa 77. sıradaydı.

Özellikle Berlusconi’nin dört dönem süren iktidarı sırasında yasalarda yapılan değişikliklerle basın özgürlüğü daraltıldı. Bunun sonucunda yüksek devlet memurlarının maruz kalması durumunda hapis cezasıyla sonuçlanabilecek Karalama/İftira Yasası’nın 2012 yılında sertleştirildi. Yıllar süren tartışmaların ardından 2017 yılı sonunda parlamentodan geçen bir başka yasaya göre, telekulak ile dinledikleri konuşmaları yayınlayan gazetecilere dört yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Düzenleme 26 Ocak 2018’den bu yana yürürlükte. Bu tarihten itibaren araştırmayı ya da incelenen suç fiilini ilgilendirmeyen “önemsiz” kayıtlara, içerikleri habercilik değerine bakmadan yayın yasağı getirilecek. Neyin önemli neyin önemsiz olduğuna eskiden basın kendisi karar verirken, bugün bu iş avukatlara düştü.

Medya kuruluşlarının birleşmesi veya el değiştirmesi İtalya’da hiç bitmeyen konulardan biri. İtalya’nın en büyük günlük gazetesi, liberal-muhafazakâr Corriere della Sera üzerindeki iktidar savaşı yıllardır sürüyor. Berlusconi’nin kol kanat gerdiği medya patronu Urbano Cairo ise Haziran 2016’dan bu yana, Corriere della Sera ve en büyük spor gazetesi olan Corriere della Sport’un yanı sıra bulvar gazeteleri ve erkek, yemek, bahçecilik ve seyahat dergilerinin de ait olduğu RCS Yayın Grubu’nun hisselerin yarısından fazlasına sahip. Bulvar gazeteleri, erkek magazinleri, yemek, bahçe, seyahat dergileri ile La7 televizyonu da Cairo Komünikasyon Grubu’na ait.

Diğer iki yayınevi, Gruppo editoriale L’Espresso ve Editrice Italiana (Itedi) Nisan 2017’de birleşti. İtalya’nın en büyük yayın gruplarından olan bu yeni şirket Gedi, La Repubblica ve La Stampa gibi, İtalya’nın en önemli günlük gazetelerinden ikisini çıkarıyor. Girişimci Carlo de Benedetti, Agnelli ailesinin elinde bulunan yatırım şirketin Exor’un büyük hissedarı. Exor aynı zamanda Fiat Chrysler otomotiv şirketinin büyük hissedarı ve cirosu itibariyle İtalya’nın en büyük şirketi. Grubun vergiye kayıtlı olduğu ülke ise Hollanda.

Medya krizi nedeniyle İtalyan gazetelerinin tirajı düşmeye başladı ve geçen on yıla göre üçte bir oranında geriledi. Gazetelerin çoğu çevrimiçi ödeme modeliyle kayıplarını karşılamaya çalışıyor. Yorum kültürünün İtalya’da geleneksel olması medyanın yararına bir olgu. Medya organlarında bol keseden yorumlar yapılıyor ve bunlar ne kadar süslü püslü olursa o kadar iyi. İnternet bu geleneği yeniden canlandırdı, blog sayısı denizde kum gibi.

Yorumcuların en gözde sahnesi ise medya alanına yüzde yüz hükmeden televizyonlar. Kamu televizyonların ve Berlusconi markalı olanların dışında, özel kanalların üçüncü oyuncusu da Urbano Cairo Grubu’na dahil La7 televizyonu.

Basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri (Sınır Tanımayan Gazeteciler):
46. sıra (2018)

Mayıs 2018 itibariyle
Medya arama

euro|topics'te İtalya medyası

Medya arama