Macaristan: Eski Polonyalı bakan Ziobro'ya sığınma
Macaristan, Polonya’nın eski adalet bakanı Zbigniew Ziobro’ya sığınma hakkı verdi. Polonyalı savcılarca hakkında kamu fonlarını zimmete geçirme ve suç örgütü yönetme dahil olmak üzere çok sayıda suçlama yapılan Ziobro, 2015 ila 2023 yıllarında PiS hükümetinde adalet bakanlığı yapmıştı ve tartışmalı yargı reformunun mimarı olarak görülüyordu. Peki AB ülkeleri arasında pek alışıldık olmayan bu olayın arkasında ne yatıyor?
Fazla grotesk
Frankfurter Allgemeine Zeitung’a göre süreç salt maskaralıktan ibaret:
“Ziobro Polonya’da, Ekim 2023’te seçimi kaybeden sağcı hükümetteki faaliyetleriyle bağlantılı olarak gerçekten de uzun bir hapis cezası tehdidiyle karşı karşıya. Ancak mesele en başta da büyük çaplı zimmete para geçirme ve muhalefete karşı kullanılan bir casus yazılımın yasa dışı satın alınması. Ziobro’nun şimdi çıkıp Polonya’daki hâkimlerin bağımsız olmamasından yakınması grotesk bir durum. Çünkü PiS iktidarı döneminde Polonya yargısının iktidar sahiplerinin elinde siyasi araca dönüştürülmesine önayak olan bizzat oydu. O dönemdeki rakiplerinin aksine, bugün kendisi adil yargılanacağını bilmelidir.”
Kahramanlık değil korkaklık sergiledi
Gazeta Wyborcza, Ziobro’nun hem kendisi hem de PiS için ölümcül bir hata yaptığı kanaatinde:
“Ziobro bir PiS kahramanı haline gelebilirdi. Gözaltına alınabilir, savcının karşısına çıkabilir ve suçlamaları dinleyebilirdi. Mahkemede tutuklama duruşmasına çıkabilirdi. Sonuç baştan belli değildi; nitekim hâkim daha aralık ayında hakkında bir tutuklama emri çıkarılmasını reddetmişti. ... Dolayısıyla Ziobro adil bir yargılama sürecinden geçebilirdi ve kendisini başarıyla savunması hiç de ihtimal dışı değildi. ... Bu korkaklık -PiS’li siyasetçilerin de açıkça itiraf ettiği üzere- bu nedenle çökecek olan partisi için sonuçlar doğuracaktır.”
Hukukun üstünlüğü konusunda geç gelen itiraf
Amnesty International hukukçusu András Kaisinger, 444’te Zbigniew Ziobro’nun kendi politikalarının sonuçlarından korktuğunu söylüyor:
“Masa bir kez devrilirse, artık kimsenin yeri güvende değildir. Kendisine müteşekkir isimler hâkim kürsülerine yerleşsin diye elinden geleni yapan Zbigniew Ziobro’nun şimdi çıkıp Polonya yargısının önyargılı olmasından şikâyet etmesi ve sorumluluktan kaçması kaderin bir cilvesi. Brüksel'e ve Budapeşte’ye kaçışı, hukukun üstünlüğünün ortadan kaldırılmasında lider rolü üstlenen bir siyasetçiden gelebilecek en önemli itiraf: İyi mahkemeler kendi yandaşlarınızla doldurduklarınız değil, siyasetçilerin ellerinin ulaşamadığıdır.”
Polonyalıları birbirine düşürüyor
Siyaset bilimci Jarosław Kuisz, Interia'da Macar yönetiminin Ziobro vakasındaki motivasyonlarına ışık tutuyor:
“Macaristan Başbakanı belli ki Polonyalı siyasetçilerin sırtından eğleniyor. Dizleri üzerinde geliyorlar. O da lütfedip onlara sığınma hakkı tanıyor. Orbán, ileride kendisine minnettarlık duyulması beklentisiyle Polonya siyasetine karışıyor. Siyasetçilerin itidal yoksunluğu ve biz yurttaşların serinkanlı muhakeme eksikliği, Macar siyasetçinin Polonyalıları birbirine düşürmesini kolaylaştırıyor. Herkesin egemenliği savunma iradesini dile getirdiği bir dönemde, bu tablo acı verici.”