İspanya: Darbeyle ilgili gizli dosyalar açıklandı
İspanya hükümeti, 45. yıl dönümünde 23 Şubat 1981’deki darbe girişimiyle ilgili bugüne değin gizli tutulan belgelerin erişime açılacağını duyurdu. Belgeler, bu cuma itibarıyla çevrimiçi olarak incelenebiliyor. Askeri darbenin başarısızlığa uğraması, uzun yıllar ülkeyi diktatörlükle yöneten Francisco Franco’nun 1975’teki ölümünün ardından demokrasiye geçişi ifade eden ve “Transición” olarak adlandırılan sürecin kilit anlarından biriydi.
Artık tüm karanlık sırlar aydınlatılsın
El País daha fazlasını istiyor:
“Bu karar, istisna kalmaması gereken bir emsal yaratıyor. ... Tarihçiler, siyasi partiler ve gazeteciler yıllardır 23 Şubat’la ilgili gizli belgelere erişim talep ediyorlar. Ayrıca, devlet sırlarına ilişkin diktatörlük döneminden kalma bir yasanın hâlâ yürürlükte olması anomalisine de son verilsin istiyorlar. ... Hükümet artık Franco rejiminin son yıllarına ve demokrasiye geçiş sürecine dair ya da ETA’ya karşı yürütülen kirli savaş gibi [başka] karanlık yönleri de aydınlatabilir. ... Bugün bu olayların ekseriyetinin gizli tutulması manasız. Sağlam bir demokrasi, en karanlık defterler bile dahil olmak üzere bütün geçmişini analiz etme becerisiyle de ölçülür.”
Şeffaflık böyle olmaz
El Mundo, önemsiz tarihi belgelerin yayınlanmasının dikkatleri mevcut sorunlardan uzaklaştırmayı amaçladığından emin:
“Belgelerin açıklanması önemli yeni bulgular sunmuyor ve darbe girişiminin püskürtülmesinde Kral I. Juan Carlos’un kritik rolünü teyit ediyor. ... Hükümetin yayınladığı materyalin pek de fazla önem teşkil etmediği ortadayken, bunun bir dikkat dağıtma manevrası olduğunu anlamak zor değil. ... Hükümet, geçmişe dair övünçle ve aniden başvurduğu bu şeffaflığı demokrasinin gereği olarak günümüze de uygulamalı.”
Geçmişle yüzleşmede yeni bir olgunluk evresi
El Periódico de Catalunya’ya göre artık diktatörlükten demokrasiye geçişi metaforik olarak tanımlamayı bırakıp gerçeklere bakmanın zamanı geldi:
“İspanyol toplumunun kolektif kahramanlığı anlatısının ve büyük Transición macerasının önce tüm nüanslarıyla ele alınabilmesi, ardından tartışmaya açılabilmesi ve nihayetinde açıkça sorgulanabilmesi için önce yeni nesillerin gelmesi gerekiyordu. ... Ve şimdi, kolektif kahraman fikrinin akıl hocaları bedenen veya siyaseten ölmüşken, Pedro Sánchez belgeleri erişime açmaya karar verdi. Demokratik meşruiyeti güçlendiren bu adım, kurumlara duyulan güveni artıracak ve söylentiler ile komplo teorileriyle mücadele edilmesini sağlayacaktır.”