Persepolis'in yazarı Marjane Satrapi hayatını kaybetti
Otobiyografik grafik romanı Persepolis ile dünya çapında ün kazanan Fransız-İranlı sanatçı Marjane Satrapi, 56 yaşında Paris’te yaşamını yitirdi. Sanatçı, 2025’te Fransız Onur Lejyonu’na kabul edilecekken bunu reddetmişti. Satrapi, özellikle Fransa’nın genç İranlı muhaliflerin ve sanatçıların vize başvurularını reddetmesini eleştiriyordu. Basın, sanatçıyı ve eserini saygıyla anıyor.
Özgür ve boyun eğmez
Meşhur Fransız karikatürist Coco, Libération’da hayatını kaybeden çizerin çizgi roman dünyasına damgasını vurduğunu yazıyor:
“Karanlık ve aydınlıktan müteşekkil dünyasında kahkahayı ve ciddiyeti, karakteri ve hassasiyeti, gücü ve kırılganlığı somutlaştırdı. Bir zıtlıklar oyunu kurdu. ... Başta kadın çizerler olmak üzere, her nesilden çizere ilham kaynağı oldu. Bunun mümkün olduğunu, söyleyecek bir söz bulmanın ve asla pes etmemenin yettiğini gösterdi. Ağzının kenarında sigarası, özgür ve adanmış bir kadın olarak, Onur Nişanı altın madalyasını İran halkına has o boyun eğmez zarafetle bir duman bulutu içinde çöpe attı. Şık ve şoke edici tarzı, tavizsizliği, giydiği ve muhtemelen Dini Lider’in kıçına tekme atmak isteyeceği o ağır çizmeler kadar saf görüntüsüyle o Satrapi idi.”
Boş sembollerin eleştirisi
Yazar Roberto Saviano, La Repubblica’da Mahsa Amini’nin ölümü ve “Kadın, Yaşam, Özgürlük” hareketinin başlaması sonrasında Satrapi’nin Batı’nın sahte desteğini nasıl eleştirdiğini hatırlatıyor:
“Avrupa solu harekete geçti, sosyal medya dayanışma paylaşımlarıyla doldu, ünlüler saçlarını açıp kamuoyunun karşısına çıktı. Satrapi bunların hepsine kuşkuyla yaklaştı. Onun gördüğü, sonuçları olmayan sembolik bir destekti: Hükümetler üzerinde gerçek bir baskı, vize politikasında değişiklik, İran’dan ayrılmaya çalışan muhaliflere yönelik maddi destek yoktu. İletişim, eylemin yerini alarak kendisini eylem olarak sundu.”
Söyleyecek daha çok şeyi vardı
Dagens Nyheter, Satrapi’nin Persepolis eserinin güncelliğini bugün de koruduğu kanısında:
“İranlıların da diğer herkes gibi insan olduğunu göstermek, Satrapi için önemli bir meseleydi. Bu, herkesin birbirini şeytanlaştırdığı dönemlerde vazgeçilmez bir görev. İnsanlar genç Marjane’nin ve çevresinin hayatını yakından tanıyor - onunla birlikte ağlıyor, onunla birlikte gülüyor. O, demokrasinin kadın haklarıyla başladığını ve bu mücadelenin durmaksızın yürütülmesi gerektiğini kimselere asla unutturmuyor. Persepolis, Amerika Birleşik Devletleri’nde kitap yasaklarından en fazla etkilenen eserler arasında yer alıyor. Marjane Satrapi’nin daha söyleyecek çok şeyi vardı.”