Ukrayna müzakereleri: Avrupa’da yeni bir düzen mi kuruluyor?
Abu Dabi’de gerçekleştirilen son Ukrayna barış görüşmeleri, somut bir ilerleme kaydedilemeden sona erdi. Perşembe günü Dublin’de düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu (AST) Zirvesi’nde devlet ve hükümet liderleri, Ukrayna’ya verilecek desteğin sürdürülmesi meselesini ele aldı. ABD, bundan böyle müzakerelere Avrupa’nın da dahil edilebileceği sinyalini veriyor. Rusya ise Avrupa güvenlik mimarisine ilişkin kapsamlı bir anlaşma talep ediyor.
Büyük endişelere yol açıyor
Hospodářské noviny, Rusya ve ABD’nin Avrupalıları Ukrayna müzakere masasında görmek istediği, ancak çok daha fazlasını konuşmak niyetinde olduğu uyarısında bulunuyor:
“Trump, ‘Anlaşma yalnızca Ukrayna’yı ilgilendirmeyecek. Diyebilirim ki, tüm Avrupa’yı kapsayabilecek,’ dedi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise Moskova’nın geleneksel talebini yineledi: Avrupa’da kapsamlı bir güvenlik anlaşması üzerinde mutabakata varılmadığı sürece ateşkes anlamsız olacaktır. ... Taleplerin merkezinde, NATO’nun 1989 öncesinde Sovyet nüfuz alanına dahil olan ülkeleri kapsayan doğuya doğru genişlemesinin fiilen sona erdirilmesi yer alıyor. ... Böyle bir durumda NATO bölünür - Almanya’nın doğusunda askeri bir ittifak olmaktan çıkıp salt siyasi bir ittifaka dönüşür. ... Bu da Rusya’nın yeni taleplerine karşı koyma kapasitesini temelden zayıflatır.”
Saatler 30 yıl geriye alındı
Rzeczpospolita, müzakerelerin her şeyden önce Rusya için bir başarı olduğunu yazıyor:
“Ülke, ancak savaş sona erdiğinde ticaret ve gelecekteki barış hakkında konuşmamız yönündeki ilkeyi tartışmaya açmayı başardı. Savaş sürüyor ama yine de Rus mazotu ihraç ediliyor; bu sırada Moskova’dan gelen başmüzakereciler ise saatleri 30 yıl geriye almayı başardı. Bu konunun müzakere masasına gelmiş olması bile Polonya açısından başlı başına bir dezavantaj. [Müzakere heyeti başkanı] Medisnkiy'nin Avrupa’da Yalta sonrası düzenin sürdürülemez olduğuna ilişkin açıklamaları da aynı şekilde. Üstelik Putin’in danışmanı açıkça ‘yeni bir Yalta ve Potsdam’ çağrısında bulunmuştu”
AB adına müzakereleri Konsey Başkanı Costa yürütmeli
Der Standard, barış müzakerelerinde AB’yi kimin temsil edeceğinin AB antlaşmalarına göre basit bir çözümü olduğunu vurguluyor:
“Kushner’ın, ABD açısından Avrupalılar olmadan bir çözüme ulaşılamayacağı yönündeki açıklamasının ne kadar kıymeti olduğu yakında anlaşılacak. ... AB üyesi ülkeler, Ukrayna yardımlarının ortak finansmanı konusunda olduğu gibi, AB’yi müzakerelerde hangi ismin temsil edeceği sorusunda da kendi aralarında derin bir bölünmüşlük yaşıyor. En basit çözümü ise AB antlaşmaları ortaya koyuyor. Avrupalıların en üst düzey temsilcisi, AB Konseyi’nin daimi başkanı António Costa’dır. Realpolitik bakımından ise başrolü zaten Fransa ve Almanya oynayacak.”
Artık kimse Moskova’ya güvenemez
Siyasetbilimci İlya Matveyev, Facebook hesabında Rusya’nın güvenlik anlaşmaları için uygun bir muhatap olmadığını söylüyor:
“Rusya Federasyonu, Ukrayna’yı işgal ederek yeni bir Soğuk Savaş başlattı ve bundan böyle Avrupa’da ‘güvenliğin’ tek kıstası savunma harcamaları olacak. Yeni hiçbir anlaşma Rusya’nın durumunu iyileştirmeyecek - en azından Putin iktidarda olduğu sürece ve büyük ihtimalle ülkede yaşanacak siyasi değişimlerden sonra da. Çünkü Rusya’ya kimse güvenmiyor. İstikrarlı bir şekilde tüm uluslararası anlaşmaları ve beyanları ihlal ettiler. Bundan sonra kim onlarla ‘Avrupa’da kolektif güvenlik’ oyunu oynamak ister ki? Ne kadar askerin ve insansız hava aracın (ve gelecekte de nükleer savaş başlıkların) varsa, o kadar güvendesin.”
Pahalı da olsa barış bir kazanımdır
Maszol’a göre barış her halükârda halkın yararına olur:
“Ukrayna’nın toprak tavizine zorlanmasının Kremlin stratejistleri için muazzam bir zafer anlamına geleceği konusunda görüş birliği var. Peki barıştan en büyük kazancı kim sağlayabilir? Savaş meydanlarında katledilmeyecek olan Ukrayna yurttaşı Ukraynalı, Macar, Rumen erkekler ve babalar ya da Rusya yurttaşı olanlar; ayrıca babalarını, kocalarını ve oğullarını yeniden kucaklayabilecek olan çocuklar, eşler ve anneler. Yani haberlerde ve jeopolitik analizlerde kendilerinden nadiren söz edilenler.”