Ukrayna: Yeni önerilerin hayata geçme şansı var mı?
Basında yer alan haberlere göre Rusya, Abu Dabi'deki müzakerelerde NATO'nun 1997'deki konumuna geri çekilmesini talep eden bir belge sundu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin açıklamasına göre ABD ise Ukrayna'ya Donbas'tan vazgeçmeye hazır olup olmadığını sordu. Bunun karşılığında Ukrayna'nın NATO'ya katılabileceği belirtildi. Medya, her iki seçeneği de masaya yatırıyor.
Kremlin'in derdi katiyen Avrupa’da barış değil
İnsan hakları savunucusu Anastasiya Burakova, Echo’nun alıntıladığı bir Telegram gönderisinde Rusya’nın taleplerini blöf olarak değerlendiriyor:
“Bu taleplerin gerçekçi ve karşılanabilir olmadığı, yalnızca ret yanıtı alıp eller havaya kaldırılarak şöyle demek için öne sürüldüğü aşikâr: ‘Bakın, salt varlıklarıyla bile bizi tehdit ediyorlar, kabul etmiyorlar; bu yüzden ülkeyi her türlü araçla sonuna kadar mahvedecek ve tecrit edeceğiz.’ ... Buradan çıkacak tek sonuç şu: Kremlin'in derdi katiyen Avrupa’da barış değil. ... Putin iktidarda olduğu sürece, savaş farklı biçimlerde sürdürülecek.”
Avrupa’nın nihayet sürece dahil olması iyi
Der Tagesspiegel, Putin’in talepleri ne kadar akıl dışı olsa da tehlike yaratmayı sürdürüyor, diye uyarıyor:
“Çünkü Putin, ‘yeni bir barış düzeni’ laflarıyla Donald Trump’ı ve dış politika konusunda deneyimsiz müzakereciler Jared Kushner ile Steve Witkoff’u, boyutunu hiç kestiremedikleri tavizler vermeye ikna etmeyi başarabilir. Dolayısıyla, Avrupa’nın müzakerelerde yalnızca ara sıra görüşüne başvurulan bir taraf olmakla kalmayıp bundan böyle masada yer alması büyük önem taşıyor. Sonuçta mesele yalnızca Ukrayna’dan ibaret değil. Söz konusu olan, Avrupa’nın güvenliği.”
Ahlaksızca bir dayatma diplomasisi
Corriere della Sera, Donbas’ı NATO üyeliğiyle takas etme önerisini ahlaksızca buluyor:
“Ahlaksızca; çünkü Moskovalı despota hediye edilmek istenen şey bugün hâlâ paha biçilemez nitelikte: Rus ordusu, Ukrayna’ya saldırısından neredeyse beş yıl sonra bile, birkaç saat içinde alabileceğiyle övündüğü bir bölgeyi ele geçirmeyi başaramadı. ... İkincisi, Trump NATO üyeliğiyle kendi yetkisinde olmayan bir şey teklif ediyor. Üstelik kendisine danışma gereği dahi duymadan kendi mülküymüş gibi muamele ettiği NATO’yu aşağılıyor. Putin 1989’dan önce Varşova Paktı’na (veya Sovyetler Birliği’ne) mensup olan devletlerin büyük ölçüde silahsızlandırılmasını pazarlık konusu haline getirmişken, bu öneri çok daha ahlaksızca bir hal alıyor.”
Takas teslimiyet değildir
La Repubblica, ABD’nin önerisini olumlu karşılıyor:
“Moskova ile Kiev’in şimdiye dek karşılıklı yaptıkları ilkesel açıklamaların ötesine geçildi ve ilk kez müzakerelerin asıl, gizli özüne değinilebildi. Moskova için sorunun özü her zamanki gibi toprak. ... Donbas’ın koparılmasıyla budanan Ukrayna’nın nihai olarak Batı bayrağı altına geçmesi karşılığında, yeniden Rus toprağı haline gelecek Ukrayna toprakları. Avrupa’nın kalbinde dört yıl sekiz aydır süren savaşın ardından ilk gerçek dönüm noktası şansıyla karşı karşıyayız. Bu konsept barışı sağlayabilir; zira bunca maksimalist açıklamanın ardından, işgal edilenin işgalciye teslim olmasını değil karşılıklı bir takası öngörüyor.”
Basit bir nabız yoklamasından ibaret
Siyaset bilimci Volodimir Fesenko, Facebook’ta gayriresmi nabız yoklamalarını resmi müzakere pozisyonuyla karıştırmamak gerektiği konusunda uyarıyor:
“Ukrayna’nın belirli koşullar altında birliklerini Donbas’tan çekmeye ne ölçüde hazır olduğunu yoklama girişimi söz konusu olabilir. Ya da ABD’lilerin taktiksel oyunları. Her halükârda şu an ortada ABD’nin ne resmi bir pozisyonu ne de resmi teklifi var. ... NATO üyeliği, her bir üye devlet tarafından engellenebilecek uzun soluklu bir süreç. Buna karşılık, birliklerin Donbas’tan çekilmesinin daha bu süreç başlamadan gerçekleşmesi isteniyor. Dolayısıyla, bu tür taktiksel sözde teklifleri çok da ciddiye almamak gerek.”
Helsinki İlkelerine bağlı kalınsın
HuffPost Greece’e göre Avrupa kendi önerisini sunmalı:
“Çıkış noktası da Helsinki İlkeleri olmalı: egemen eşitlik, toprak bütünlüğü, güç kullanma ve güç kullanma tehdidinden kaçınma ile her devletin kendi ittifaklarını seçme hakkı. Ukrayna kendi egemenliğine karar verir. Avrupalılar kendi güvenliklerine birlikte karar verir. Bu temel üzerinden riskin azaltılmasına yönelik somut önlemler tartışılabilir: askeri iletişim kanalları, uçaklar ve savaş gemileri için davranış kuralları, tatbikatlarda şeffaflık, denetimler ve silahların kontrolü. İletişim kanalları özellikle gerilim dönemlerinde gereklidir. Ancak bunların işleyişi, nüfuz alanlarını meşrulaştırmaksızın çatışmaları önlemeye hizmet etmelidir.”