Polonya ile Ukrayna arasında tarih tartışması
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Ukrayna’daki bir ordu birliğine “UPA Kahramanları” adını verdi. Ancak milliyetçi Ukrayna İsyan Ordusu, İkinci Dünya Savaşı sırasında sivillere yönelik düzenlediği toplu katliamlar nedeniyle Polonya’da kötü bir şöhrete sahip. Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ve selefi Lech Wałęsa, Zelenskiy’ye 2023’te verilen ve en yüksek devlet nişanı olan Beyaz Kartal Nişanı’nın geri alınmasını istedi. Peki bu ayrışma aşılabilir mi?
Almanya-Polonya uzlaşısı örnek alınmalı
Gazeta Wyborcza güçlü uzlaşı jestleri sergilenmesini istiyor:
“Umarız Ukrayna ile ilişkiler, Polonyalı piskoposların 61 yıl önce formüle ettiği ilkeye göre şekilenir. 18 Kasım 1965’te, çığır açıcı İkinci Vatikan Konsili’nin sonlarına doğru Polonyalı Katolik din insanları Alman piskoposlara giderek onlara şu tarihi cümleyi içeren bir mektup sunmuşlardı: ‘Sona ermekte olan konsilin sıralarında sizlere el uzatıyoruz; affediyor ve af diliyoruz.’ ... Polonyalı piskoposların 1965 yılında verdikleri mesajda yer alan sözler, Polonya-Ukrayna ilişkilerinde defalarca farklı şekillerde ifade edildi. Gerekirse bunları yine tekrarlamakta fayda var.”
Tusk müttefiklerine daha açık sahip çıkmalı
Süddeutsche Zeitung, Polonya Başbakanı’nın Cumhurbaşkanı Nawrocki’nin Beyaz Kartal Nişanı üzerine başlattığı tartışmayı hızla sonlandırması tavsiyesinde bulunuyor:
“Nawrocki gerilimi tırmandırmak isterken, Tusk sıklıkla iç siyasetteki rakibinin peşinden sürükleniyor. Nawrocki Almanya’yı da Polonya’nın düşmanları arasında saydığından, Tusk ihtiyatlı davranarak Alman siyasetçilerle yan yana görünmekten ya da ortak askeri projelerden kaçınıyor. Oysa kendisinin ve partisinin anketlerdeki oranlarını Berlin, Londra ve Paris’teki muhatapları ancak rüyalarında görebilir. Tusk oralarda sesini daha fazla duyurmak istiyorsa, ilgilerini ve güvenlerini beklediği müttefiklerine -Ukrayna’ya ve aynı zamanda da Almanya’ya- kendi ülkesinde de açıkça sahip çıkmalı.”
Kiev de eleştirileri kaldırmalı
Rzeczpospolita, şimdilik daha acil sorunlar olduğundan gerginlikleri büyütmeme çağrısında bulunuyor:
“Polonya, eli kanlı UPA üyelerinin değil Zelenskiy hükümetinin gerçek bağımsızlık ve özgürlük kahramanları olarak kabul görmesi için Ukrayna’yı desteklemeli. Ukrayna ve Ukraynalılar gibi Zelenskiy de eleştirilebilmeli. ... Ahlaki olarak şantaja boyun eğemeyiz. Ancak elbet her şeyin bir yeri ve zamanı vardır.”
Uyuşmazlıklar taktiksel ittifakı dağıtıyor
İzvestiya, tarih tartışmasını Ukrayna’nın Avrupa entegrasyonu önünde bir engel olarak görüyor:
“Derhal [Polonya’da] Ukrayna yönetimine, ‘Polonyalı katledenlerin’ ve ‘UPA haydutlarının’ açıkça yüceltilmesi nedeniyle sert suçlamalar yağdı. Varşova’da şu açıkça vurgulanıyor: Bu koşullar altında Ukrayna’nın Avrupa alanına entegrasyonu imkânsız. Yaşanan ayrışma, iki devletin yalnızca dış politikadaki konjonktüre dayanan taktiksel ittifakının, Varşova’nın artık görmezden gelmek istemediği çözülmemiş tarihsel ve ekonomik uyuşmazlıklar temeline çarpıp kaçınılmaz olarak parçalanacağını somut biçimde kanıtlıyor.”
Tehlikeli bir mantık
Tarihçi ve milletvekili Volodimir Viyatroviç, Obozrevatel tarafından alıntılanan bir Facebook paylaşımında şöyle yazıyor:
“Polonyalı siyasetçilerin bir kesimi, Ukrayna İsyan Ordusu’nu toptan suçlu göstermeye çalışıyor. Bu mantığa göre, suçlu bir örgütte kahraman da olamaz. Ukrayna böyle bir yaklaşımı kabul edemez - üstelik sırf tarihsel temeli olmadığı için de değil. Ukrayna İsyan Ordusu’nun toptan kınanmasından, Ukraynalıların bağımsızlıkları için verdikleri bütün mücadelenin de kınanmasına küçücük bir adım kalır. Bu da nihayetinde, Ukraynalıların salt geçmişte değil bugün de kendi devletlerine sahip olma hakkını yok saymayı amaçlayan Rus politikasıyla örtüşür.”