Brezilya Bolsonaro ile sağa mı kayıyor?
Brezilya’daki devlet başkanlığı seçiminde görevdeki Lula da Silva ile eski devlet başkanı Jair Bolsonaro’nun en büyük oğlu Flávio Bolsonaro ikinci tura kaldı. Sağcı Bolsonaro ilk turu yaklaşık yüzde 47 oyla önde tamamlarken, Lula seçmenlerin yaklaşık yüzde 45’inin oyunu aldı. İkinci tur 25 Ekim’de yapılacak. Yorumculara göre seçim Brezilya sınırlarının da ötesinde önem taşıyor.
Trumpçılar dünya genelinde yükselişte
De Standaard, Bolsonaro’nun başarısını sağ popülizmi yenmenin ne kadar zor olduğunun işareti olarak görüyor:
“Güney Amerika’nın en büyük ülkesi artık Trump’ın nüfuz alanına giriyor. Bunun büyük sonuçları olacak. Öncelikle bu durum, küresel ısınmaya karşı dünya çapında yürütülen mücadeleyi zorlaştıracak. ... Fransa ve Almanya’da popülistler iktidarın kapılarını çalıyor. ABD’de Demokratlar, seçmenleri kendi yanlarına çekmek için nasıl bir profil çizmeleri gerektiği üzerine kafa patlatıyor. Brezilya’daki seçim sonuçları şunu gözler önüne seriyor: Popülizmle mücadelede, siyasi müesses nizamda uzun tecrübelere sahip yaşlılar en iyi silah değiller.”
Ülkeyi karanlık yıllar bekliyor
Taz endişeli:
“Bolsonaro Junior’ın yönetimi temelden farklı olabilir. Yüksek Mahkeme, bir dizi skandalın ardından muhtemelen artık aynı denetim işlevini yerine getiremeyebilir. Parlamento pazar günü çok daha fazla sağa kaydı. Üstelik ABD’de Bolsonaro ailesinin ‘grande amigo’su Donald Trump iktidarda. Trump demişken: Brezilya’daki sağcılar, ikinci bir dönemi kaba kuvvetle nasıl elde edebileceklerini de ondan öğrenebilir. Şimdi paniğe kapılmamak ve her şeyden önce ikinci turu beklemek gerek. Sol açısından yaklaşan felaketi önlemek için üç hafta var. Eğer bu başarılamazsa, Brezilya’yı siyaseten çok karanlık yıllar bekliyor olabilir.”
Lula’nın iktidar hırsı ülkeye zarar veriyor
Brezilyalı yazar ve yönetmen Jorge Oliveira, Público’da öfkeyle şöyle yazıyor:
“Lula’nın hastalıklı iktidar hırsı, Brezilya’da demokratik kurumların ağır biçimde çökmesine yol açabilir; zira ülke, ABD Başkanı Donald Trump’ın liderliği altında çalışmaya şimdiden hazır olduğunu beyan etmiş olan, tartışmalı bir geçmişe sahip deneyimsiz bir siyasetçinin devlet başkanlığı koltuğunda oturması gibi gerçek bir tehlikeyle karşı karşıya. Flávio’nun seçilmesi durumunda, Lula iktidarı başka liderlere devretmeyip adaylığında ısrar etmesi yüzünden Brezilya’yı aşırı sağa teslim etmiş olacak.”
Yurttaşların endişeleri yeterince ciddiye alınmadı
Financial Times, Bolsonaroların neden yeniden iktidarın eşiğine gelebildiğini şöyle açıklıyor:
“Bunun cevabı, yetersiz bir aday olduğu görülen Flávio Bolsonaro’nun başarılarından ziyade Lula’nın başarısızlığında gizli. Özellikle rakibine yönelik yeni yolsuzluk suçlamalarının ortaya çıkması halinde Lula’nın arayı kapatması ihtimal dışı değil; ancak bir aday olarak zayıf yönleri seçim kampanyasında açıkça gün yüzüne çıktı. ... Brezilyalılar, organize suçu her zaman en büyük sorunlarından biri olarak görmüştür. Uzun yıllar Brezilya siyasetinin zirvesinde yer alan Lula, uyuşturucu çetelerinin güçlenmesine karşı etkili bir cevabı olduğuna seçmenleri ikna etmekte zorlanıyor; pek çok solcu ise soruna öncelik vermedikleri izlenimi doğuruyor.”
BRICS’ten ayrılmak trajik sonuçlar doğurmayabilir
Radio Kommersant FM, Bolsonaro’nun olası seçim zaferinin Rusya için taşıyacağı anlamı değerlendiriyor:
“Bolsonaro sağcı bir siyasetçi ve Donald Trump destekçisi. Onun liderliğinde Brezilya, beraberinde getireceği tüm sonuçlarla birlikte kaçınılmaz olarak ABD’ye yönelecektir. ABD’nin 47. başkanının bilindiği üzere bu örgüte pek kıymet vermemesi nedeniyle ülkenin BRICS’ten ayrılması bile ihtimal dışı değil. Yine de, özellikle sağcılar pragmatist oldukları ve ideolojik nedenlerle kayba uğramak istemedikleri için Rusya ile ekonomik ilişkiler bu durumdan fazla zarar görmeyebilir.”