İspanya: Kiracıları koruma kararnameleri erken seçim getirdi
İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, azınlık hükümetinin cuma günü kiracıları koruma kararnameleri için mecliste çoğunluğu sağlayamaması sonrası pazartesi günü 29 Kasım’da erken genel seçim yapılması kararı alındığını duyurdu. Basın, Sánchez’in seçim kampanyası stratejisini, muhalefetin şansını ve seçimin Avrupa’daki siyasi güç dengeleri açısından önemini tartışıyor.
Sağa karşı son kale
Jyllands-Posten, seçimin sonucunun bütün Avrupa’yı ilgilendireceğini vurguluyor:
“Sekiz yılın ardından Sánchez, milliyetçi sağı onların dünya görüşünü benimsemeden mağlup etme hedefinin Avrupa’daki en önemli örneklerinden biri oldu. ... Kasım ayında sandık başında bir sınav verilecek. Anketler muhafazakâr muhalefet partisi PP’yi açık ara önde gösteriyor, [sağ popülist] Vox ise 2023 seçimlerine kıyasla daha da güç kazandı. ... Pedro Sánchez, daha önce de siyasi yenilgileri siyasi bekaya dönüştürmeyi bilmişti. Ancak bu kez seçimde söz konusu olan daha fazlası ...: PSOE iktidarı devretmek zorunda kalırsa, Avrupa merkez solu başka bir yolun da mümkün olduğuna dair en bariz örneklerinden birini kaybedecek.”
Akıllıca bir hamle
Ilta-Sanomat, kararın Sosyalistler açısından doğru olduğuna inanıyor:
“Sosyalistlerin kaderi büyük ölçüde hükümetin konut krizini seçim kampanyasının ana gündem maddesi olarak korumayı ve alınan önlemlerin başarısızlığından sağ muhalefetin sorumlu olduğunu göstermeyi başarıp başaramayacağına bağlı. Muhalefet ise Sosyalistlerin başarısızlıklarını ve Sánchez’e giderek daha fazla yaklaşan yolsuzluk suçlamalarını öne çıkararak iktidara gelmek istiyor. ... Sánchez, bu zor durumda partisi açısından makul bir hamle yaptı ve hızla erken seçim yapılacağını açıkladı. Beklemek, Sosyalistlerin durumunu daha da zorlaştırırdı; zira hükümetin parlamentodaki desteği çöktü, sağcılar anketlerde önde gidiyor ve yolsuzluk vakaları partinin itibarına zarar veriyor.”
Korkuya değil umuda bel bağlayın
Siyaset bilimci Anna López, Eldiario.es’te Sánchez’e tavsiyelerde bulunuyor:
“Sánchez bu seçimleri salt bugüne kadar ne yaptığına (konut inşası meselesinde oldukça az) dair bir oylama olarak sunmamalı. Seçmenlere, başka neler yapabileceğini göstermeli ve böylece İspanyol halkını birine karşı değil, birinden yana oy vermeye ikna etmeli. ... PP ve Vox’a yönelik korkutma argümanı artık işe yaramıyor. ... Sánchez umuda oynamak ve seçmenlere gündelik yaşamlarını nasıl iyileştireceğine yönelik öneriler sunmak zorunda. ... Bu seçimler aynı zamanda, hangi duyguların belirleyici olacağına dair bir mücadele olacak: Korku, öfke ve reddiye mi yoksa makul beklentiler ve hatta umut mu?”
Sánchez yenilgiye doğru ilerliyor
The Spectator, Sánchez’in gidişatı tersine çevirebileceğine pek ihtimal vermiyor:
“Anketler, yenilginin daha muhtemel olduğuna işaret ediyor. El País’in hafta sonu yayınladığı bir seçim modeli, muhafazakâr Partido Popular ile sağ milliyetçi Vox’un birlikte rahat bir ortak çoğunluk elde edeceğini öngörüyor. Sánchez daha önce de beklentileri aşmış olsa da bu kez yenilgiyi önlemek için gerçekten dikkat çekici bir hüner sergilemesi gerekecek. ... Sánchez, seçmenlerin kendisinin defalarca ‘aşırı sağcı’ olarak damgaladığı bir partiyi iktidara getirme korkusunun, kendi bilançosuna yönelik hoşnutsuzluklarından daha ağır basacağını umuyor. Ancak mevcut tabloya bakınca bu umut pek parlak görünmüyor.”
Bunlar işe yaramaz
La Stampa, Sánchez’in kararnamelerindeki tedbirlerin zaten çözüm olamayacağını belirtiyor:
“Kira artışına üst sınır getirilmesi, zorunlu ve çok uzun vadeli sözleşme uzatmaları, tazminatlar ve [kişisel ihtiyaç nedeniyle] mülkü geri almanın zorlaştırılması. Buna verilmesi muhtemel tepkiler, potansiyel kiracıların daha sıkı seçilmesi, daha yüksek depozitolar, gayrimenkullerin satışa veya başka amaçlara yönlendirilmesi ve yatırımların azalması olurdu. Bundan en çok zararı ise tam da siyasetçilerin güya yardım etmeye çalıştığı gençler, mobil çalışanlar, göçmenler, sağlam referansları olmayan aileler görürdü. Sánchez sekiz yıldır iktidarda olmasına rağmen sorunu çözebilmiş değil, oysa talep fazlası durumunda verilecek mantıklı yanıt, daha fazla konut inşa edip yenileyerek arzı artırmaktır.”
Junts kilit rol oynamak istiyor
La Repubblica, parlamentoda yedi sandalyesi bulunan Junts’a tepki gösteriyor:
“İspanya’da bugün, Pedro Sánchez hükümetinin ayakta kalmasını sağlayan Katalan bağımsızlık yanlıları, sosyalist hükümeti devirmek isteyen sağ ile birlikte konut kararnamesine karşı oy kullanıyor. Peki neden? Seçimlerde azınlıkta kalan, ancak ittifakta belirleyici konumda olan Junts büyük bir risk alıyor. Parti, siyasi ağırlığını artırmak ve elindeki kozları güçlendirmek istiyor. Yurttaşların hayatıyla oynuyor. ... Yüzde bir, iki veya sıfır virgül küsur oy oranına sahip partiler, zafer için belirleyici olmak istiyor: Karşılığında makamlar, bakanlıklar, görevler ve güç talep etmek için.”
Konut sorunu bardağı taşıran son damla
La Vanguardia, daha Sánchez ilan etmeden önce de erken seçim istiyordu:
“Hükümetin parlamentoda uğradığı yenilgi, hükümetin kurulmasını destekleyen ittifakın parçalandığını gösteriyor. ... Bu yenilginin konut inşası gibi böylesine önemli bir konuda yaşanması, siyasi krizi daha da derinleştiriyor. ... Dolayısıyla, Pedro Sánchez’in erken seçim tartışması başlatması gayet mantıklı. ... Halktan gelen sinyalleri doğru okumak gerek. Bugün toplumun büyük bir kesimi hissedilir ölçüde hoşnutsuz. ... Eşitsizlik artıyor, maaşlar enflasyona ayak uyduramıyor ve bunun sonucunda pek çok insan ev satın alamıyor. Maricarmen Abascal vakası bardağı taşıran son damla oldu.”
Yasama dönemi çoktan başarısız oldu
El Mundo’ya göre Sánchez, açıklamasından önce ne erken seçimde ne de “yola devam” seçeneğinde başarı umabilirdi:
“Konut sorunu kuşkusuz İspanya’nın karşı karşıya olduğu en büyük sınavlardan biri, ancak çoğunluk hükümetin eylemlerine güvenmiyor. Seçmenlerin merkeze ve sağa yönelmesi artık kalıcı bir eğilim. ... Sánchez’i iktidara taşıyan sürprizin [Sosyalist Parti’nin 2023’te en güçlü ikinci parti olmasına rağmen kendisinin başbakanlığı sürdürmesi] tekrarlanması pek muhtemel görünmüyor. Başbakan’a çoktan başarısızlıkla sonuçlanmış bir yasama dönemini tamamlamak için yalnızca ‘kötü’ ile ‘daha kötü’ arasında seçim yapmak kalıyor.”
Protestolar iyi bir fırsat
Siyaset bilimci Cristina Monge, El País’te Sánchez’e tavsiyelerde bulunuyor:
“Protesto hareketi, bir siyaset karşıtlığı eylemine dönüşmesi engellenebilirse sol için fırsat olabilir. ... Sol halihazırda sandığa gitmekten kaçınan yaklaşık bir buçuk milyon seçmeni harekete geçirmek istiyorsa, ikna çalışmaları yürütmeli ve daha fazla adalet ile toplumsal uyum yönünde somut öneriler sunmalı. ... Konut politikasına ilişkin iki kanun hükmünde kararnamenin başarısızlığa uğraması, ilerici koalisyon hükümetinin politikalarını daha da ileriye taşımak için artık hiçbir hareket alanının kalmadığını apaçık ortaya koyuyor. Bunu idrak etmek ve buna göre hareket etmek, vaktiyle kendilerine güvenen ama bugün hayal kırıklığı ile çaresizlikten elleri kolları bağlanmış durumda kalan insanların güvenini kazanmanın anahtarı olabilir.”