Macaristan "Ajan Dosyaları"nı kamuoyuna açtı
Macaristan hükümeti, çarşamba günü komünist dönemden kalma istihbarat arşivlerini kamuoyunun erişimine açmaya başladı. "Ajan Dosyaları", Macaristan İstihbarat Servisi'nin o dönemde halkı gözetlemek amacıyla kimleri muhbir olarak kullandığını ortaya koyuyor. Arşivlerin erişime açılması, Péter Magyar'ın seçim vaatlerinden biriydi. Peki, bu gelişme ülkede nasıl yankı buluyor?
Spekülasyonların yerini netlik alıyor
Gazeta Wyborcza, Macaristan onlarca yıldır süren belirsizliğe son verdi, diyor:
“Macaristan'da komünizm dönemiyle hesaplaşma, devletin arşivleri ne akademisyenlere ne gazetecilere ne de Devlet Güvenlik Servisi'nin mağdurlarına açması nedeniyle yıllarca büyük tartışmalara neden olmuştu. 2000'li yıllarda, bazı kişilerin yurttaşlarını ihbar ettiğini kanıtladığı öne sürülen bilgiler ortaya çıkmış, siyasetçilerin istifasına yol açan skandallar yaşanmıştı. ... Macaristan'daki akademisyenler, 50 bin ila 60 bin ajanın bininin hâlâ hayatta olduğunu tahmin ediyor. Çarşamba gününden itibaren herkes isim araması yaparak komünist dönemde Macaristan'da kimlerin muhbir olarak görev yaptığını öğrenebilecek.”
Sadece isimler değil, tarih de mercek altında
Araştırmacı gazetecilik portalı Átlátszó’ya göre isimlerin ardındaki bağlam göz ardı edilmemeli:
“Eski gayriresmi muhbirlerin sorumluluğu önemli bir konuysa da diktatörlüğün işleyişinde belirleyici rol oynayan siyasi yöneticilerin, devlet güvenlik teşkilatı subaylarının ve karar alıcıların sorumluluğu da göz ardı edilmemeli. Dolayısıyla şimdi erişime açılan dosyaların asıl önemi, yalnızca başka tanınmış isimlerin gün yüzüne çıkmasından ziyade, şimdiye kadar olduğundan daha fazla insanın kendi ailesinin, çevresinin ve tüm ülkenin diktatörlük dönemindeki geçmişini öğrenebilmesinde gizli.”
Ustaca bir dikkat saptırma manevrası
Fidesz’e yakın internet sitesi Konfront’a göre Tisza hükümetinin derdi meseleyi aydınlatmak değil:
“Önümüzde sayısız soru işareti ve sorunlu noktalar barındıran gelecek yılın bütçesi duruyor; vergi artışları, neredeyse yüzde sıfır düzeyinde bir ekonomik büyüme, artan benzin fiyatları ve yükselen işsizlik söz konusu. Toplumun istihbarat dosyaları yüzünden yeniden birbirine düşmesi ve hatta ayrıntıları bilmeden (ki bunlar ancak önümüzdeki şubat ayında ortaya çıkacak) bazı siyasetçiler ya da onların ataları üzerinden ahlak dersi verilebilmesi, odağı ve dikkati en azından bir süreliğine bugünün ve yarının zorluklarından saptıracak. Bu da Tisza hükümetinin bir bakıma ustaca, ancak ahlaken eleştiriye açık bir hamlesi.”