Rusya: “Novaya Gazeta”nın sonu
Rusya'da, ülkede faaliyet gösteren son eleştirel ve muhalif medya kuruluşu Novaya Gazeta da yayın hayatına son verdi. 1993 yılında kurulan saygın gazete, eylül ayında "yabancı ajan" ilan edilmişti. Şimdi de bağış yoluyla finansman sağlama imkânını ve redaksiyon ofisini kaybetti.
Tam bir tek tipleştirme
Siyaset bilimci Nikolai Mitrochin, Facebook'taki değerlendirmesinde karamsar bir tablo çiziyor:
“Novaya Gazeta, savaş koşullarında yaklaşık beş yıl boyunca yasal bir gazete olarak yayın yapmayı başardı. Askeri otokrasi ile totalitarizmin eşiğinde gidip gelen bir devlette, 1990'lı yıllardan günümüze ulaşan az sayıdaki demokratik girişimden biri olmayı sürdürdü. Artık o da tarihe karışıyor. ... Devlet, herkesin aynı nakarata eşlik etmek zorunda olduğu, buna uymayanların ya da 'şüpheli bir geçmişe' sahip olanların hapis cezasına, hatta hapishanede ölüme mahkûm edildiği türden, Stalin dönemini izleyen savaş sonrası toplum benzeri bir yapıya bütünüyle bürünmeyi hedefliyor.”
Etkileyici bir direniş ve dayanıklılık
Le Monde, gazetenin direniş gücüne dikkat çekiyor:
“Şubat 2022’den bu yana, lisansları iptal edilmesine ve internet siteleri engellenmesine rağmen gazetenin çalışanları işlerini mümkün olan en iyi şekilde sürdürdü. ... Nesnel ama temkinli bir dille, giderek baskıcılaşan yasalara harfiyen uyarak ve gitgide artan bir otosansür uygulayarak yayın yapan Novaya Gazeta, cephedeki güncel gelişmelerden söz etmiyordu; zira ordu hakkında çıkacak en ufak bir yazıda bile ‘yalan bilgi’ gerekçesiyle cezai kovuşturma tehdidi söz konusuydu. Her şey satır aralarında anlatılıyordu.”
Rus sivil toplumuna inen son darbe mi?
Seznam Zprávy, gazetenin yeniden hayata dönmesini umuyor:
“Veda metnindeki ‘Bizi öldürdüler’ ifadesi kuşkusuz bir metafor. ... Bu, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana Rusya’da şekillenen, son yıllarda eşi benzeri görülmemiş bir baskıya maruz kalan ve kalmaya devam eden tüm sivil toplum için geçerli. Ancak eşsiz bir kadere sahip bu gazetenin on yıllar boyunca şu ya da bu şekilde yurttaşlık bilinci, sonrasında ise sivil itaatsizlik ve direniş konusunda yetiştirdiği herkes bugün bir noktada hemfikir: Novaya Gazeta öylece yok olamaz. Yazı işleri, daha önce defalarca olduğu gibi yine bir yolunu bulacaktır.”