Rusya: “Novaya Gazeta”nın sonu
Rusya'da, ülkede faaliyet gösteren son eleştirel ve muhalif medya kuruluşu Novaya Gazeta da yayın hayatına son verdi. 1993 yılında kurulan saygın gazete, eylül ayında "yabancı ajan" ilan edilmişti. Şimdi de bağış yoluyla finansman sağlama imkânını ve redaksiyon ofisini kaybetti.
Tam bir tek tipleştirme
Siyaset bilimci Nikolai Mitrochin, Facebook'taki değerlendirmesinde karamsar bir tablo çiziyor:
“Novaya Gazeta, savaş koşullarında yaklaşık beş yıl boyunca yasal bir gazete olarak yayın yapmayı başardı. Askeri otokrasi ile totalitarizmin eşiğinde gidip gelen bir devlette, 1990'lı yıllardan günümüze ulaşan az sayıdaki demokratik girişimden biri olmayı sürdürdü. Artık o da tarihe karışıyor. ... Devlet, herkesin aynı nakarata eşlik etmek zorunda olduğu, buna uymayanların ya da 'şüpheli bir geçmişe' sahip olanların hapis cezasına, hatta hapishanede ölüme mahkûm edildiği türden, Stalin dönemini izleyen savaş sonrası toplum benzeri bir yapıya bütünüyle bürünmeyi hedefliyor.”
Etkileyici bir direniş ve dayanıklılık
Le Monde, gazetenin direniş gücüne dikkat çekiyor:
“Şubat 2022'den bu yana gazetenin çalışanları, yayın lisansları iptal edilip internet siteleri engellenmiş olmasına rağmen mesleklerini mümkün mertebe en iyi şekilde sürdürdüler. … Novaya Gazeta, giderek daha baskıcı hale gelen yasalara sıkı sıkıya bağlı kalarak ve giderek artan otosansürün de etkisiyle, gelişmeleri nesnel ama temkinli bir dille aktardı. Ordudan söz eden en küçük bir haberin dahi 'yalan bilgi' gerekçesiyle cezai kovuşturmaya yol açabilecek olması nedeniyle cephede yaşanan güncel gelişmelere değinmedi. Her şey satır aralarında anlatıldı.”
Rus sivil toplumuna inen son darbe mi?
Seznam Zprávy, gazetenin yeniden hayata dönmesini umuyor:
“Veda metnindeki ‘Bizi öldürdüler’ ifadesi kuşkusuz bir metafor. ... Bu, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana Rusya’da şekillenen, son yıllarda eşi benzeri görülmemiş bir baskıya maruz kalan ve kalmaya devam eden tüm sivil toplum için geçerli. Ancak eşsiz bir kadere sahip bu gazetenin on yıllar boyunca şu ya da bu şekilde yurttaşlık bilinci, sonrasında ise sivil itaatsizlik ve direniş konusunda yetiştirdiği herkes bugün bir noktada hemfikir: Novaya Gazeta öylece yok olamaz. Yazı işleri, daha önce defalarca olduğu gibi yine bir yolunu bulacaktır.”