ABD'nin Grönland planları: Avrupa nasıl yanıt verebilir?
Washington’da bu çarşamba günü Grönland ve ABD’nin adayı devralma planları görüşülecek. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bu kapsamda Danimarkalı mevkidaşı Lars Løkke Rasmussen ve Grönland’ın dış politikadan sorumlu bakanı Vivian Motzfeldt’i kabul edecek. Görüşme öncesinde ABD’nin güvenlik çıkarlarını vurgulayan ve Avrupalılara bu konuda Trump’ı ciddiye almaları önerisinde bulunan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de buluşmaya katılmak istiyor. Avrupa basını, NATO içinde ciddi sonuçlar doğurabilecek bir çıkar çatışması görüntüsü çiziyor.
AB üyeliği yeniden gündeme getirilmeli
Berlingske daha fazla birlik ve AB üyeliği öneriyor:
“ABD’nin baskısı, Grönland’ın Danimarka ile bağlarını koparması halinde ne denli savunmasız ve izole bir konuma düşeceğini gösterdi. Şimdi Grönland’ın yerel ekonomi üzerinde daha fazla kontrol sağlaması ve özyönetimin geliştirilmesi konusunda Danimarka ile diyaloğu sürdürmesi gerekiyor. Bunun yanı sıra, Grönland’ın AB’ye katılımı tartışmasının yeniden başlatılmasını da önerebiliriz. AB nasıl gelecekte Ukrayna’nın egemenliğinin güvence altına alınmasına katkı sunabilecekse, Grönland’ın Avrupa Topluluğu’na üyeliği de aynı derecede önem taşıyacaktır.”
Washington'dan hızlı davranmalı
Sme, diğer NATO devletlerinin artık ABD’den daha hızlı hareket etmesi tavsiyesinde bulunuyor:
“Trump’ın planlarından önce davranıp, o yapmadan Grönland’ı korumak üzere kendi birliklerini gönderseler ne olur ki? Güya Grönland’ı kuşatan ve işgal planları yapan Ruslar ve Çinliler hakkındaki tüm yalanlarını tekrarlamak zorunda kalırlar. Fakat AB, Büyük Britanya ve Kanada (ki hepsi de NATO üyesi), Danimarka’nın daveti üzerine Grönland’a gemi, uçak ve asker gönderirse, ABD tarafından yapılacak düşmanca bir devralma girişimi son derece zor -hatta imkânsız- hale gelir.”
Trump adalıları satın alabilir
Kronen Zeitung devralmanın mümkün olacağından şüphe duymuyor:
“Trump Grönland’ın peşini bırakmazsa, adayı alır - üstelik hiç zor kullanmadan. ... Anlaşma Kopenhag ile değil, doğrudan 57 bin Grönland sakiniyle yapılır. ... Şayet Trump her bir Grönlandlıya 100 bin dolar hoş geldin parası teklif eder (toplam 6 milyar eder ki bu da ABD hükümeti için cep harçlığı sayılır) ve bir de buna ilaveten ABD vatandaşlığı ve ABD’nin Karayipler’deki adası Puerto Rico’dakine benzer tam özerklik sunarsa, en sıkı Grönlandlı bağımsızlık havarisi dahi yumuşayabilir. Puerto Rico şimdiye değin bağımsızlık konusunda altı kez oylamaya gitti ve en iyi sonucun alındığı 2024’te bile ABD’den ayrılma yanlıları yüzde 12’de kaldı.”
ABD ile ilişkiler yeniden düzenlensin
Siyaset bilimci ve Grönland uzmanı Cécile Pelaudeix, Le Monde’da Washington ile ilişkilerin güncellenmesinin vaktinin çoktan geldiğini vurguluyor:
“ABD’nin Grönland’a yönelik tehditlerine karşı koymak için, ara seçimler öncesinde yalnızca Kongre’deki Amerikan muhalefetine bel bağlamak riskli olur. ABD, Danimarka’yı yola getirmek için adanın güvenliğinin maddi pazarlık unsuruna dönüştürülmesine, Grönland’daki ekonomik yatırımlara ve Danimarka şirketlerine yönelik misilleme tedbirlerine başvurabilir. AB, tıpkı 2019’da Çin'e yönelik geliştirdiği yeni bir doktrinle yaptığı gibi, ABD ile ilişkisini yeniden gözden geçirme cesaretini göstermeli. Grönland meselesinde bir hasım gibi hareket eden Amerikalı ortak karşısında AB, kendisini bağımsız bir güç olarak görmeli ve yanlış anlaşılmaya mahal vermeden bu doğrultuda hareket etmeli.”
5. Madde ikilemi
La Repubblica, NATO’nun yaşadığı bir ikileme dikkat çekiyor:
“Dışişleri bakanları buluşmasının arifesinde Grönland hükümeti kartlarını masaya koydu. ... Donald Trump’ın kucak açışını kabul etmeye hiç niyetleri yok gözüküyor. Ne dostane ne de hasmane bir biçimde. Dolayısıyla ‘Nuuk Vakası’ giderek karmaşık bir hal alıyor. Öyle ki, önümüzdeki pazartesi Brüksel’de NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Danimarka ve Grönland savunma bakanlarının katılacağı bir zirve dahi düzenlenecek. Çünkü herkesin kafasında aynı soru var: ABD adayı ele geçirmek için zor kullanırsa, Atlantik İttifakı ne yapacak? Karşılıklı savunmayı öngören 5. Madde devreye girecek mi? Ve girecekse kimin lehine?”
Rutte gönül okşayarak bir yere varamaz
NRC, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin normalde Trump’a karşı kullandığı yağcılık taktiğinin bu meselede sınırlarına tosladığı değerlendirmesinde bulunuyor:
“Rutte, Trump’ın irrasyonel arzusunu rasyonel bir çözümle savuşturma derdinde. İlave NATO askerleri ve Kuzey için ustaca sunulan bir strateji, iki müttefik arasında hızla tırmanan krizi yatıştırmaya yetecek mi? Diğer bir soru da, Rutte’nin kendini kanıtlamış silahı olan yağcılığın bu durumda işe yarayıp yaramayacağı. ... Arktik bölgesini gelecekteki tehditlerden daha iyi korumak için Grönland’ın ABD tarafından ilhak edilmesi gerekmiyor. Yağcılık ancak bir hakikat kırıntısı barındırıyorsa sürdürülebilirdir.”