İtalyan seçmenden Meloni'nin yargı reformuna ret
İtalya’da yargı reformu girişimi referandumda başarısız oldu. Tasarı için gerekli olan anayasa değişikliği, yüzde 54 oyla reddedildi. Reformun kabul edilmesi için yoğun çaba sarf eden Başbakan Giorgia Meloni, daha referandum yapılmadan önce olası bir yenilgi halinde istifa etmeyeceğini açıklamıştı. Adalet Bakanlığı’nda ise iki üst düzey yetkili görevlerinden ayrıldı.
Romanya'nın hatasından kaçınıldı
Hâkimlerin ve savcıların kariyerlerinin kesin olarak ayrılması şimdilik rafa kaldırıldı. Eski hâkim Cristian Danileț, Contributors blogunda bunun iyi bir şey olduğunu, zira Romanya’da uygulamanın işe yaramadığını belirtiyor:
“Asıl mesele, savcının siyasi baskıya dayanacak kadar sağlam, anayasal ve yasal bir statüyle yargı erkinin [üst düzey kamu makamları] bir parçası olarak kalıp kalmayacağı. ... Sonucu şimdilerde Romanya’da görüyoruz: Savcılar neredeyse yok hükmünde, çoktan kapanmış yığınla dava yeniden açılıyor, hâkimler keyfi bir yetkiye sahip ve zaman aşımı süreleri bulunmuyor. Eskiden alaycı bir şekilde ‘Savcılar Cumhuriyeti’ olarak adlandırılan Romanya artık bir ‘Suçlular Cenneti’ oldu ve herkes suç ortağı gibi gülümsüyor.”
Günah keçileri çoktan bulundu
La Repubblica, Başbakan’ın hiç özeleştiri yapmamasından şikâyetçi:
“Çoğunluğunu ezip geçen ve liderliğini kaçınılmaz olarak sorgulatan referandum tsunamisinin ardından, Meloni için mesele parlamento ve kamuoyu önünde kişisel bir siyasi itirafta bulunmak değil. O daha ziyade parti içinde kapsamlı bir bahar temizliğine gitme niyetinde. Bu da ona, kesin bir zafer kazanacağı inancıyla bile bile başını çektiği ve sorumluluğunu alenen üstlendiği referandum macerasının siyasi başarısızlığının bedelini ve suçunu bir grup günah keçisi üzerine yıkma imkânı tanıyor.”
Bugüne kadarki siyasi istikrar bozuldu
The Irish Times, referandum sonucunu genel bir memnuniyetsizliğin dışavurumu olarak yorumluyor:
“Nadir görülen bir siyasi istikrar dönemine damgasını vuran Meloni koalisyonunun ilk önemli yenilgisi bu. 2027 seçimleri için uzun sürecek kampanya başlarken, bu durum muhalefet partilerini cesaretlendirecektir. Meloni yenilginin bir ‘tahliye kararı’ olduğu iddiasını reddetse de seçmenlerin huzursuz olduğunun, artan yaşam maliyetleri ve karanlık ekonomik tablodan endişe duyduğunun farkına varacaktır.”
Sol umutlanabilir
Taz İtalya muhabiri Michael Braun, Meloni’nin yenilgisinin sola yeniden ivme kazandırdığını söylüyor:
“Meloni, referandumu kazanması durumunda 2027 parlamento seçimlerinde kesin gözüyle bakılan zaferinin ardına artık büyük bir soru işareti koyabilir; aynısı, 2029’da nihayet sağın makbul bulacağı bir cumhurbaşkanını göreve getirme, hatta belki de bizzat bu makama aday olma planı için de geçerli. On yıllardır ilk kez, ülke solu yeniden gerçek bir başarının sevincini yaşayabiliyor. ... İtalya’daki merkez sol güçler, artık net bir şekilde kazanılan referandum kampanyasında biriktirilen siyasi sermayeden beslenebilir ve 2027 parlamento seçimleri için sağlam bir başarı şansı yakalayabilir.”
Mevzu zaten başkaydı
Corriere del Ticino, referandumun aşırı siyasallaşmasının Hayır oylarını artırdığını yazıyor:
“Çıkan ret kararı, hâkimler ile savcıların kariyerlerinin ayrılması ve yargı denetimi reformu gibi karmaşık meselelerden apayrı nedenlerle açıklanabilir. Her iki cephede de amansız, çetin ve yer yer şiddet de içerecek şekilde yürütülen seçim kampanyası, anayasa değişikliği referandumunu günün sonunda görevdeki hükümete yönelik bir güven oylamasına dönüştürdü. ... İtalya Başbakanı istifa etmeyecekse de hükümet dört yıllık tartışmasız bir istikrarın ardından zayıflamış durumda. Reform, destekçilerinin iyi niyetlerine rağmen nihayetinde siyasetçiler ile yargı arasında hesaplaşmaya dönüştü.”
Reddin ardında pek çok geçerli sebep var
Le Temps, Meloni’nin yenilgisinin nedenlerini şöyle sıralıyor:
“Reformun bilhassa karmaşık başlığı İtalyanlara hitap etmedi. … Komşularımızda hâkim ve savcıların belirli bir korporatizmi eleştirilse de, yargı sistemine yönelik siyasi müdahaleye çok daha fazla güvensizlik duyuluyor. … Giorgia Meloni’nin başarısızlığını açıklamak için son bir faktörün göz önünde bulundurulması gerekiyor: Brüksel. AB, İtalya’yı ‘Orbán tarzı’ bir rejime dönüştürebileceğinden ve yolsuzlukla mücadeleyi zorlaştırabileceğinden korktuğu için bu yargı reformuna eleştirel yaklaştı. … İtalyanların çoğunluğu reformu, Meloni kampının İtalya üzerindeki giderek daha otoriter hale gelen etkisini pekiştirmek için kullandığı bir Truva atı olarak gördü.”
Gücünün zirvesi
Frankfurter Allgemeine Zeitung, İtalyanların Meloni’ye bir ders verdiği yorumunda bulunuyor:
“Meloni, referandum öncesinde yürüttüğü kampanyada bunun kendi siyasi geleceğiyle değil, yargı reformuyla ilgili olduğunu söylemişti. Ancak bir yandan da kampanya süresince öylesine yoğun bir çaba sarf etti ki, oylama nihayetinde bizzat kendisi hakkında bir referanduma dönüştü. ... Meloni ve koalisyonunun bundan böyle diğer iki büyük proje -başbakanlık makamını güçlendirmeye yönelik seçim reformu ile bölgelerin özerkliğini genişletme reformu- için gücü kaldı mı, bilinmez. Başarısızlıkla sonuçlanan yargı reformu referandumunun Meloni’nin gücünün zirve noktasına işaret ettiğini gösteren pek çok emare var.”
Artık demokrasiyi uygulamaya geçirme zamanı
Corriere della Sera, yüksek seçime katılma oranını diyalog çağrısı olarak görüyor:
“Bu hakikat, sandığa gitmeme eğilimi dolayısıyla tehdit altında görünen doğrudan demokrasinin yeniden canlanışına işaret ediyor. Yargı reformuna yönelik Hayır oylarının zaferini ve hükümetin desteklediği Evet tercihinin yenilgisini meşrulaştıran kitlesel bir katılım söz konusu. Bir azınlık değil, ulus olarak bütün İtalya oy kullandı. ... Yine de bölünmüş bir ülke tablosu ortaya çıktı. Bu ise yalnızca kaybedenleri değil, kazananları da karşı kampa saygı duymaya ve birlikte yeni bir sayfa açmaya teşvik etmeli. Parlamentoda diyalog sürecinin yeniden başlatılması gerekecek.”