Macaristan: Orbán dönemi sona mı eriyor?
Macaristan’da pazar günü yapılacak parlamento seçimleri öncesi son viraja girildi: Anketlere göre Péter Magyar liderliğindeki muhalif merkez sağ parti Tisza, ülkeyi 16 yıldır giderek otoriter bir şekilde yöneten Başbakan Viktor Orbán’ın Fidesz partisinin açık ara önünde yer alıyor. Avrupa basını, seçim sonucuna Macaristan sınırlarını aşan bir önem atfediyor.
Fidesz saflarına gerginlik hâkim
Orbán’ın davranışları giderek öngörülemez hale geliyor, diye uyarıyor Polityka:
“Orbán’ın [Sırbistan’dan gelen] doğalgaz boru hattının korunması için ordunun gönderileceğini duyurduğu pazar günkü açıklaması, ordunun halihazırda birkaç hafta önce kritik enerji altyapısını sözüm ona Ukrayna’dan gelebilecek sabotajlardan korumak için devreye sokulmuş olması bakımından düşündürücü. Orbán kaybettiğini biliyor. Adil ve özgür seçimlere izin verirse, Tisza onu açık ara geride bırakacak. Çeşitli kurumlarda güvenlik önlemleri alınsa da Fidesz saflarında gerçekten büyük bir gerginlik hüküm sürüyor. Seçimler yapılacak, ama bir yenilgi durumunda Orbán muhtemelen sonuçları tartışmaya açacak.”
Ülke yine örnek teşkil edebilir
Bir dönüm noktası yaşanmasını uman Jyllands-Posten, yakın tarihi hatırlatıyor:
“Macarların rejimi değiştirmeyi başarması, yalnızca ülkenin kendisi için değil tüm Orta Avrupa için de olumlu sonuçlar doğurur. Bu aynı zamanda, popülistlerin son zamanlarda zayıfladığı İtalya, Fransa ve İspanya gibi bir dizi AB ülkesindeki liberal ve demokrasi yanlısı kesimleri de güçlendirebilir. Pazar günkü seçimlerle birlikte Macarların eline sadece gerici ve etkisiz bir hükümeti görevden uzaklaştırmak için değil, tıpkı 1956 ve 1989’da olduğu gibi özgürlük mücadelesinde Avrupa’ya örnek olmak için de tarihi bir fırsat geçecek.”
Üç büyük gücün ortak adayı
ABD, Rusya ve Çin’in Macaristan’da yekvücut Orbán’ın yanında yer aldığını yazan Corriere della Sera, bunun nedenini ise şöyle açıklıyor:
“İki süper gücü ve yanlarına aldıkları üçüncüsünü, nüfusu on milyondan az olan küçük bir ülkenin lideri Viktor Orbán’ın arkasında böylesine kararlılıkla durmaya iten şey ne olabilir? Üstelik bu, jeopolitik vaziyet hayli karmaşık ve kaotikken belki de üzerinde uzlaştıkları tek konu. Yanıt basit: Trump, Putin ve Şi Cinping, yok etmek ya da hiç değilse dünya gücü olmasını engellemek istedikleri Avrupa Birliği’ni baskı altına sokma ve zayıf durumda tutma niyetinde.”
Magyar'a basit bir zafer yetmez
Český rozhlas, Magyar seçimleri gerçekten kazanırsa Macaristan’da nelerin değişeceğini irdeliyor:
“Viktor Orbán, kamusal yaşamın pek çok kritik alanını anayasal çoğunluk aracılığıyla kendi güvencesi altına aldı. Dolayısıyla, muhalefet liderinin yalnızca seçimi kazanması yeterli olmaz. Anayasa yapıcı bir çoğunluğa muhtaç. Sonra bir de şu temel soru var: Orbán’ın son 16 yılda yaptığı her şeyi dört yıl içinde tersine çevirmek mümkün mü? Bugünden bakıldığında, bu neredeyse insanüstü görünüyor.”
Orbán'ın ektiği tohumlar Avrupa genelinde filizleniyor
Budapeşteli sosyolog Tibor Dessewffy, Le Monde’da Avrupa’nın siyasi gelişiminde bir paradoks gözlemlediğini yazıyor:
“Macaristan Orbán döneminin sonuna yaklaşıyor gibi görünürken, onun iktidarını pekiştiren fikirler Avrupa’daki bazı büyük siyasal sistemlerde zemin kazanıyor. Almanya, Fransa ve Büyük Britanya’da vaktiyle kenara itilmiş konular -egemenlik, göç akınlarına yönelik panik ve kimlik politikaları- artık ana akımın parçası haline geliyor. Tarihin ne ironik cilvesidir ki, Orbán Macaristan’da seçimle görevden uzaklaştırılırsa Avrupalı seçmenler kendilerini onun siyasi tarifine göre pişirilmiş ulusal yemeklerin tadına bakerken bulabilirler.”