Darbe dedikoduları: Putin üzerindeki baskı artıyor mu?
Moskova’daki dar kapsamlı düzenlenecek askeri geçit töreninin hemen öncesinde Vladimir Putin için vaziyet kötüye gidiyor gibi görünüyor. Gelen istihbarat bilgilerine göre, suikast ya da darbe girişimi korkusuyla vaktinin çoğunu sığınaklarda geçiriyor. Kremlin’e yakın kamuoyu araştırma enstitüleri dahi kendisine yönelik desteğin azaldığını tespit ediyor. Baskının arttığını gören yorumcular, bunun neye yol açabileceğini değerlendiriyor.
Tam bir kâbus senaryosu
Der Standard, Kremlin’in şefinin son derece zor bir durumda olduğunu yazıyor:
“Vladimir Putin’in bu günlerde rahat uyuduğunu söylemek zor. Pazartesi gece yarısı, Ukrayna’ya ait bir insansız hava aracı Kremlin’den yalnızca yedi kilometre mesafede infilak etti. Rus birlikleri yerinde sayıyor, ellerinden birkaç savaş suçu işlemekten fazlası gelmiyor. Hava savunması da giderek daha fazla zorlanıyor. Buna ek olarak bir de Donald Trump, Ukrayna konusunda Putin’e gerçekten yardım edemeyecek kadar istikrarsız biri olduğunu gösteriyor. Tüm bunlar, kâbus görmek için fazlasıyla yeterli. Üstelik dünyanın en meşhur askeri geçit törenine sayılı günler kalmışken. Putin’in İkinci Dünya Savaşı’nı anma amaçlı propaganda şovuna çakılan bir Ukrayna İHA’sı - Kremlin açısından tam bir felaket.”
Sığınaklara indi
La Repubblica, Kremlin liderinin bir darbeden korktuğunu belirten istihbarat kaynaklarına atıfta bulunuyor:
“Artık Moskova ve Valday Gölü’ndeki devlet başkanlığı konutlarında gecelemiyor, vaktinin çoğunu yeraltı sığınaklarında geçiriyor. Aşçıların, yakın korumaların ve şoförlerin toplu taşıma araçlarını kullanması ve yanlarında cep telefonu bulundurması yasaklandı. Aynı zamanda güvenlik önlemleri de sıkılaştırıldı. ... Vladimir Putin korkuyormuş. ... Bir suikasttan, muhtemelen de Ukrayna’ya ait bir insansız hava aracıyla öldürülmekten. Darbeyle devrilmekten. Bu nedenle de kamuoyu önüne giderek daha az çıkıyor. ... CNN’in alıntıladığı bir ABD istihbarat raporuna göre Kremlin, mart ayından bu yana ‘komplo ve darbe’ endişesi taşıyor.”
Şoygu komplosu gerçekçi değil
The Spectator darbe girişimi söylentilerinde doğruluk payı olduğuna inanmıyor:
“Sergey Şoygu’nun baş darbecilerden biri olarak gösterilmesi bilhassa gülünç. Haklı olsun ya da olmasın, işgalin başarısız başlangıç aşamasına ve onu izleyen liderlik, strateji ve ikmal hatalarına yönelik ordu içindeki eleştirilerin asıl yükünü o çekti. ... Kendisinin atadığı Genelkurmay Başkanı Valeri Gerasimov dâhil olmak üzere bağlantıda olduğu subaylar, onunla aralarına net bir mesafe koydu. Yüksek komuta kademesi içinde darbe girişimi başlatabilecek otoriteye ve inandırıcılığa sahip olduğunu düşünmek neredeyse imkânsız.”
Halkın memnuniyetsizliği artıyor
Polityka’nın gözlemi şöyle:
“Ukraynalıların Rusya’nın kritik altyapısının bir kısmına yönelik saldırıları etkisini giderek daha fazla gösteriyor - Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, rafinerilerin ve boru hatlarının tahrip edilmesi nedeniyle Rusya’nın yedi milyar dolar tutarında kâr kaybına uğradığını dahi söylüyor. Bu durum, genel internet erişiminin engellenmesi, giderek artan baskılar ve muhtemel bir topyekûn seferberlik endişesi nedeniyle memnuniyetsizliğin arttığı Rus halkının ruh haline yavaş ama istikrarlı bir şekilde yansıyor.”
Hoşnutsuzluğun akacak mecrası kalmadı
Baskıcı sistemde protestolar da örgütlenemiyor, diyor siyaset bilimci Sergey Medvedev Facebook’ta:
“Ruslar savaşı ilk defa gerçekten idrak etti - üstelik etrafta insansız hava araçları uçtuğu, rafineriler yandığı ve kabristanlarda mezarlar çoğaldığı için değil, internetleri kesildiği için. ... Ancak bu hoşnutsuzluğu daha büyük bir şeye dönüştürecek siyasal, toplumsal ve iletişimsel enstrümanlardan yoksunlar. Putin son 25 yılda bu enstrümanları tam da halkın zımni onayıyla yok etti. Rusya’daki siyasi alan tükenmiş ve temizlenmiş durumda, baskı mekanizmaları iyi işliyor ve protestoların toplanacağı alanlar yok.”
Putin saldırması için Zelenskiy'yi provoke mi ediyor?
Siyaset bilimci Vladimir Pastuhov, Echo’nun alıntıladığı bir Telegram gönderisinde endişe duyduğunu ifade ediyor:
“Sezgisel olarak bende, Putin’in Zelenskiy’yi geçit töreni esnasında Kızıl Meydan’a saldırması için provoke ettiği izlenimi uyanıyor. ... Moskova’nın tamamen ahlaksızca bir alçaklığı meşrulaştırmak için böyle bir saldırıya ihtiyacı var. ... Çünkü savaş gerçekten de çıkmaza girdi, Avrupa’nın üzerinde kara bulutlar toplanıyor ve Trump’ın yakında eli kolu bağlanabilir: Sonbaharda [ara seçimlerde] topal ördeğe dönüşebilir. Kararı ertelemek için giderek daha az seçenek kalıyor: Savaş ya topyekûn bir hal almalı ya da sona ermeli. İçimin rahat olduğunu söyleyemem.”