Hâkim Navi Pillay'a 2026 Nobel Barış Ödülü
Bu yılki Nobel Barış Ödülü, Güney Afrikalı hukukçu ve insan hakları savunucusu Navanethem “Navi” Pillay’a verildi. Pillay, 2003’ten 2008’e kadar Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde (UCM) hâkim ve ardından 2014’e kadar BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak görev yapmıştı. Nobel Komitesi tarafından cuma günü Oslo’da ödülün açıklanmasından birkaç saat sonra ABD, UCM’ye yönelik yaptırımlarını sıkılaştırdı.
Hukuk iktidara karşı
Sivil toplum kuruluşu World Jurist Association’dan Javier Cremades, El País’te hukuka daha fazla saygı gösterilmesi çağrısında bulunuyor:
“Artan siyasi kutuplaşma, demokrasilerde kamuoyu açısından muazzam öneme sahip konulardaki hukuki anlaşmazlıkları çoğalttı. Hâkimler, hukuku giderek daha karmaşık koşullarda uygulamak zorunda kalıyor ve çoğu zaman [kararları] kabul görmüyor. ... Hâkimleri itibarsızlaştırmaya yönelik bu sürekli çaba, hukuku ve demokrasiyi zayıflatıyor. ... Navi Pillay sakinliği, dürüstlüğü ve entelektüel gücüyle bize, birlikte yaşamı şekillendirmenin sadece tek bir gerçek alternatifi olduğunu hatırlatıyor. ... Ya bir parti, bir lider -kısacası iktidar- tarafından ya da hukukla yönetiliriz.”
Nobel Komitesi siyaset yapıyor
Die Welt kararı eleştiriyor:
“İnsan hakları savunucuları arasından tam da şimdi özellikle Pillay’ın ödüle layık görülmesi, İsrail’e yönelik, doğruluk payı son derece tartışmalı olan ve şu anda hukuken açıklığa kavuşturulmaya çalışılan bir suçlamayı en azından örtük biçimde pekiştiriyor: Gazze’deki Filistinlilere yönelik soykırım. Bu iddiayı geçen yıl Pillay’ın başkanlığındaki bir BM komisyonu yöneltmişti. ... Nobel Komitesi, uluslararası hukukun birleştirici ilkesini tek başına destekliyormuş gibi davransa da bir anlaşmazlık durumunda hiç dile getirmeden pozisyon alıyor - hem de bir tarafın lehine ve başka bir tarafın, yani BM üyesi İsrail’in aleyhine. ... Uluslararası hukuk, tüm taraflara haklar ve sorumluluklar yükleyen akılcı bir tartışma yoluyla çıkış yolu sunuyor. Nobel Komitesi ise siyaset yapıyor ve bu başka bir şey.”
Uluslararası hukuk düzenine destek
NRC, ödülün verilmesi sonrası ABD’nin UCM’ye yönelik yeni yaptırımlarını eleştiriyor:
“[Trump’ın saldırılarının] kapsamı, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin yetkilerini ya da tek bir ABD başkanının görev süresini aşıyor. Tehlikede olan, uluslararası adalet ilkesinin ta kendisi: güçlü insanların da kurallara uyması gerektiği ve dünya genelinde kıstasları belirleyen ile yol gösteren şeyin keyfilik değil, hukuk olduğu inancı. ... [Navi Pillay’a verilen] ödül, uluslararası hukuk düzeninin dayandığı yapıyı oluşturan tüm uluslararası kurumlara yönelik bir onaydır.”