  Avrupa savunma politikası

Avrupa basını, bugün Ankara’da başlayan NATO Zirvesi’ni merakla takip ediyor. Gözler ise yalnızca Avrupa’da konuşlu birliklerinin ve silahlarının bir kısmını geri çeken ABD’ye çevrilmiş değil. İleride daha Avrupalı bir yapıya kavuşacak bir NATO’da liderlik rolünü kimin üstlenmesi gerektiği sorusu da önemli gündem maddelerinden.

Basında çıkan bir haber, ABD’nin NATO’ya yönelik askeri katkılarını büyük oranda azaltmayı planladığını ortaya koyuyor. Der Spiegel’in aktardığında göre, Washington gelecekte savaş uçakları, savaş gemileri, insansız hava araçları veya tanker uçakları gibi kilit kapasiteleri belirgin ölçüde daha az sağlamak istiyor. Alarm vaziyeti alan yorumcular, Avrupa’nın mevcut öz savunma becerilerinin ne durumda olduğunu irdeliyor.

Savunma Bakanı Klaudia Tanner tarafından kurulan bir uzmanlar komisyonu, sonuç raporunda askerlik yükümlüleri için daha uzun hizmet süreleri talep etti. Avusturya'da halihazırda altı ay uygulanan askerlik hizmeti, tüm Avrupa'nın en kısası. Hazırlanan üç model arasından komisyon, sekiz ay temel askerlik hizmetine ilaveten iki aylık ek eğitim birimleri öneriyor. Nihai kararı ise siyasetçiler verecek.

Çarşamba gecesi en az 19 Rus insansız hava aracı, AB ve NATO üyesi Polonya’nın hava sahasının yer yer yüzlerce kilometre içine kadar girdi. Bazı insansız hava araçları vurularak düşürüldü. Varşova ve diğer NATO üyeleri, olayı tüm Batı askeri ittifakına yönelik kasıtlı bir provokasyon şeklinde niteleyerek kınadı. ABD Başkanı Donald Trump ise temkinli bir yaklaşımla bunun muhtemel bir hata olabileceğini belirtti. Avrupa basını tepkileri irdeliyor.

Litvanya'da geçtiğimiz hafta boyunca, görgü tanığı ifadelerine göre Belarus'tan geldiği öne sürülen büyük bir insansız hava aracını bulmak üzere arama çalışmaları yapıldı. Ne var ki yalnızca, ülkenin iç kesimlerindeki bir askeri tatbikat alanında Rus yapımı ‘Gerbera’ adlı silahsız bir drone bulundu. Ordu ve yetkililer, arama süresince bunun gerçekten bir insansız hava aracı mı yoksa kuş sürüsü ya da bulut mu olduğu konusunda şüpheliydi. Medya ise olayı skandal şeklinde nitelendiriyor.

Lahey'de bir araya gelen NATO üyesi devletler, askeri harcamalarını orta vadede GSYH’lerinin yüzde beşine çıkarma kararı aldı. Böylece, NATO anlaşmasının 5. maddesinin öngördüğü karşılıklı savunma yükümlülüğünü açıkça ifade eden ABD Başkanı Trump’ın talebi karşılanmış oldu. Önceki zirvelere nazaran Ukrayna savaşı bu kez yalnızca tali bir konu olarak gündeme geldi. Yeniden sağlanan uzlaşının değeri hakkındaki görüşler ise büyük ölçüde ayrışıyor.

NATO üyesi ülkelerin devlet ve hükümet liderleri salı ve çarşamba günleri Lahey’de bir araya geliyor. Zirvede alınması beklenen en önemli karar, tüm müttefiklerin ekonomik çıktılarının yüzde beşini savunmaya ayırmayı taahhüt etmesi olacak - bunun yüzde 3,5’i silah ve askerlere, yüzde 1,5’i ise askeri öneme sahip altyapıya ayrılacak. Avrupa basını, zirveden çıkabilecek mesajları tartışıyor.

Rusya’nın örtük tehditleri karşısında NATO üyesi ülkelerin savunma bakanları perşembe günü yeni kapasite hedefleri belirledi. Ayrıntılar gizli tutulsa da bunun ciddi bir silahlanma artışı anlamına geldiği biliniyor. ABD Savunma Bakanı Hegseth, NATO üyelerinin bundan böyle savunma harcamaları için gayrisafi yurtiçi hasılalarının %2’si yerine Washington’ın istediği üzere %5’ini ayırmaları konusunda yakın zamanda uzlaşılacağını belirtti.