ABD'den yeni gümrük vergileri: AB nasıl karşı koyabilir?
ABD Başkanı Donald Trump, Grönland planlarına karşı çıkan sekiz Avrupa ülkesine yönelik cezai gümrük vergileri uygulanacağını ilan etti. %10 oranındaki ek vergilerin 1 Şubat'tan itibaren yürürlüğe girmesi ve Arktik adasının devralınması sağlanana dek geçerli olması planlanıyor. AB ise perşembe günü düzenleyeceği olağanüstü zirvede karşı önlemleri karara bağlamak istiyor. Yorumcular, olası tepkilere ilişkin önerilerde bulunuyor.
Trump fişi kolaylıkla çekebilir
Süddeutsche Zeitung, Avrupa'nın baskı araçlarının sınırlı olduğu uyarısında bulunuyor:
“Bulut hizmetlerinden çevrimiçi platformlara ve yapay zekâ çiplerine kadar bilişim teknolojileri alanında Avrupa yapısal olarak ABD’ye bağımlı. Amerikan sıvılaştırılmış doğalgazı olmadan AB’de artık hiçbir şey yürümüyor. Güvenlik garantisi ve nükleer paylaşım sayesinde ABD elinde nihai baskı araçlarını tutuyor. Trump öfkelenirse, Avrupa’nın fişini kolaylıkla çekebilir. ... Dolayısıyla, Grönland saplantısıyla artık kırmızı çizgiyi aştı diye Trump’a artık posta koyulması yönündeki talepler ucuz kaçıyor. Trump zaten çok sayıda kırmızı çizgi aştı. Ve gerçek şu ki Avrupa, Çin’in geçen yıl başarıyla yürüttüğü türden bir hesaplaşmaya girişecek durumda değil.”
Bazukayı çıkarın
Berlingske'ye göre Trump'ın cezai gümrük vergilerine verilecek tek bir yanıt var:
“AB ülkelerinin hükümetleri, bu haftaki zirvede en güçlü silahı devreye sokmaya karar vermeli: ekonomik baskıları savuşturmaya yarayan ve ticaret politikasının bazukası sayılan Zorlama Önleyici Araç. ... Çatışmayı başlatan Trump'tı. Avrupa bunu daha fazla tırmandırmamalı, ama Trump'ın gümrük tehditlerine doğrudan karşılık vermenin ekonomik maliyetlerini üstlenmeye de hazır olmalı. Bahar aylarından bu yana yaşanan ABD-Çin ticaret savaşı tecrübesi, ticaret savaşlarının maliyeti bizzat ABD için yeterince yükseldiğinde Trump'ın geri adım attığını gösteriyor. Bir ticaret savaşına dahil olmak kimse için bedelsiz değildir. Alternatifin daha kötü olduğunu artık idrak etmeliyiz.”
Baltık Denizi coğrafyasında temkinli olmak gerek
Siyaset bilimci Marek A. Cichocki, Rzeczpospolita’da Polonya’yı Grönland anlaşmazlığında ABD’nin rakiplerinden yana durmaması konusunda uyarıyor:
“Durum elbette müşkül; çünkü Baltık Denizi mevzubahis olunca önemli müttefiklerimizden sayılan İskandinav devletlerinin hassasiyetlerine de saygı duymak gerekiyor. Ancak, Grönland meselesini Trump’la vekalet savaşına dönüştüren Paris ve Berlin’in çizdiği yoldan gitmek başka bir mevzu. Buna dahil olmamalıyız. Trump’ı sevdiğimizden değil, kendi güvenlik çıkarlarımız için.”
Dünya Kupası boykotu etkileyecektir
Die Zeit, Avrupa'nın Trump'ı yazın ağırlıklı olarak ABD'de düzenlenecek olan Futbol Dünya Kupası'nı boykot etmekle tehdit etmesi önerisinde bulunuyor:
“Fransa, İngiltere, Almanya ve İspanya katılmazsa, dünyanın en güçlü ülkelerinin yarışacağı bir turnuva olmaz. Dünya Kupası, sportif açıdan anlamını yitirmiş, önemsiz bir turnuvaya dönüşür. Ve Trump bu durumdan nefret eder. ... Kulüpler Dünya Kupası'ndaki kibirli tavırları, dünyanın en önemli spor etkinliğini kendi amaçları için kullanmayı nasıl dört gözle beklediğinin habercisi. Boykot tehdidi artık salt ahlaki bir mesele değil. Siyasi bir ağırlık da kazanabilir. O halde neden AB bu meseleyi özel zirvesinin gündemine almasın? ... Trump ancak bu dilden anlar.”
Egemen bir tutum şart
Le Figaro’ya göre Avrupa’nın güç gösterme ile boyun eğme arasında bir seçim yapması gerekiyor:
“Artık tepki verme ya da yok olma zamanı. Egemenlik ile vasallaşma arasında karar verme zamanı. Avrupa, özellikle Emmanuel Macron’un devreye sokulmasını istediği ancak bugüne dek kullanmaya cesaret edemediği Zorlama Önleyici Araç (ACI) gibi ekonomik silahlara sahip. Gümrük vergilerine karşı gümrük vergileri, yaptırımlara karşı yaptırımlar: Transatlantik ittifakın enkaza döndüğü idrak edilmeli ve Trump ABD’sine bundan böyle olduğu şey gibi -düşman bir güç olarak- muamele edileceği açıkça gösterilmeli. … AB, aynı varoluşsal hırslarla hareket eden egemen devletlerden müteşekkil sert bir çekirdek etrafında kenetlenmeli.”
Daha fazla küçülmeyin
De Telegraaf AB’nin artık çok daha sert bir yanıt vermesini istiyor:
“Çin ve Kanada, Trump’ın ancak sert tepkilerden anladığını kanıtlamışlardı. AB ülkeleri belli ki bunu nihayet anlamış. ... Doğrusu da bu zaten. Gereğinden çok daha uzun süreler kendimizi küçük gördük. 500 milyon tüketiciyle Avrupa, Amerika için vazgeçilmez bir pazar ve ASML gibi önde gelen şirketler ABD’deki teknoloji sektörü için kritik öneme sahip. Kendi gücümüzün farkına varalım ve Trump’a aynı şekilde karşılık vermeye cüret edelim. Yoksa bizi ezip geçmeye devam eder.”
Büyük bir blöften ibaret
La Stampa, Trump’ın tehditlerinin pek ciddiye alınamayacak olsalar da Avrupa’yı zor durumda bıraktığını yazıyor:
“Donald Trump, Grönland’ı elde etmek için Avrupa’ya diz çöktürüyor - ya da tam tersi: Grönland kendisine Avrupa’ya diz çöktürecek bahaneyi sağlıyor. Sekiz Avrupalı müttefike karşı ilan edilen gümrük vergileri acımasız bir tokat niteliğinde. Gerekçeler ise çocukça ve tarihsel açıdan yanlış. ... Eğer bu gerçekten bir güç testiyse, Avrupa bununla yüzleşecek iradeye sahip olmalı ve geri adım atmamalı. Bu meselede Trump’ın iddia ettiğinden çok daha az güçlü olduğu görülecektir. Gümrük vergilerine başvurarak, elinin zayıf olduğunu gizlemeye çalışıyor. Tıpkı blöf yapan ve bahsi daha da yükselterek potu kazanmaya çalışan bir poker oyuncusu gibi.”
Avrupa diş gösteriyor
The Guardian, AB’nin Trump’ın Grönland meselesinde uyguladığı cezai gümrük vergilerine karşı birlik içinde durmasını cesaret verici bir işaret olarak değerlendiriyor:
“Burada Trump’ın derdi ne ekonomik güvenlik ne adil ticaret ne de Amerikalı işçilerin korunması. Onun amacı, uluslara boyun eğdirmek için gümrük vergilerini bir silah olarak kullanmak. Avrupa ise hızla ve yekvücut tepki verdi. Salt bu bile net bir sinyal veriyor. ... Trump’a ideolojik yakınlığıyla bilinen İtalya Başbakanı Giorgia Meloni dahi gümrük vergisi tehdidini alenen ‘hata’ olarak nitelendirdi. ... Trump, ültimatomlar ve zorlama yoluyla nüfuz tesis edilebileceğine inanıyor. Ancak gerçek dünyada güç güvene, öngörülebilirliğe ve başkalarını birlikte hareket etmeye ikna etme yeteneğine dayanıyor.”
Kıtaya karşı ikinci cepheyi Trump açtı
Trump’ı bir tek Kongre durdurabilir, diyor siyaset bilimci Volodimir Horbaç Facebook’ta:
“Danimarka Krallığı’nın Avrupalı müttefiklerine yeni gümrük vergileri koyma kararıyla Donald Trump fiilen Avrupa’ya karşı ikinci bir cephe açmış oldu. Putin’den sonra ikinci cephe. ... Bu artık siyasi oyunda başvurulan kuru bir retorik değil. ... Bana kalırsa yalnızca ‘mış gibi’ yapmıyor, aksine gerçekten de ABD tarihine geçmeye çabalıyor - tıpkı Putin’in Rusya tarihine geçmek istediği gibi. ... Putin’in planlarını -henüz nihai olmasa da- Ukrayna bozdu. Trump’ın planlarını da muhtemelen bir tek Kongre durdurabilir. Başka kimseler değil. ABD’de hâlâ makul düşünen yurttaşlar ve onların temsilcileri var. Üstelik yakında nispeten özgür seçimler de yapılacak.”