Danimarka: Koalisyon seçenekleri neler?
Danimarka’daki seçimlerden hiçbir parti net bir zaferle çıkamadı. Sol koalisyon kurmak ne kadar imkânsızsa muhafazakâr bir koalisyon kurmak da öyle. Eski Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen liderliğindeki Ilımlılar kilit rol üstlenebilecek gibiyse de Rasmussen sağa kayan Danimarka Halk Partisi (DF) ile işbirliği yapmaya yanaşmıyor.
Seçim kampanyasında yanlış konulara odaklanıldı
The Spectator’dan eleştiri var:
“Siyasetçilerin bariz sorunları (savunma, dış politika, Grönland) görmezden geldiği ve bunun yerine temiz su (bunu kim istemez ki?), domuzların korunması, okullardaki sınıf mevcutları ve (dünyanın en çok vergi alınan ülkelerinden birinde) üstü kapalı ima edilen servet vergileri üzerine önemsiz tartışmalar yürüttüğü bir seçim kampanyası yaşandı. Nihayetinde bu durum, hükümetin tepesi için de geleneksel muhalefet partileri için de -uluslararası bir krizin ortasında muhtemelen uzun sürecek bir belirsizlik dönemi yaratarak- seçmenler için de felaket oldu.”
İktidarı belirleyen ismin gücü
Ewropeiska Prawda, meclise çok sayıda partinin girdiğine dikkat çekiyor:
“Geleneksel blokların hiçbiri -sol da sağ da- 90 sandalyelik çoğunluğa ulaşamadı. Bu da Danimarka’nın, son yetmiş yılın en parçalı parlamentosuna sahip olacağı ve kazanan on iki partinin her birinin kendi şartlarını dayatmaya çalışacağı anlamına geliyor. Sonuçlar, artık bir kişinin Danimarka siyasetinin ‘altın hisse’sini elinde tutmasına, kaosu düzene sokabilmesine ve bunun karşılığında kendi bedelini talep edebilmesine yol açıyor: O da Ilımlılar’ın lideri Lars Løkke Rasmussen - daha önce iki kez hükümeti yönetmiş deneyimli bir siyasetçi.”
En azından Folketing'de cinsiyet eşitliği sağlanmış sayılır
Politiken, parlamentodaki 179 sandalyenin 86’sının kadınlar tarafından doldurulmasını memnuniyetle karşılıyor:
“Görünmez eşitlik engeli matematiksel olarak neredeyse aşıldı, ancak Danimarka’da en önemli kararların alındığı kurullarda kadın ve erkeklerin eşit güce sahip olmasına daha çok var. Fakat bu, Danimarka siyasetindeki yeni cinsiyet dağılımıyla daha iyi bir noktaya varıldığı gerçeğini değiştirmiyor. Her şey cinsiyete bağlı olduğu için değil. Ama pek çok şey gerçekten de öyle: Hâkim ekonomik modeller ve GSYH ölçümleri bakım işlerinin, ev emeğinin ve yeniden üretim emeğinin değerini sistematik olarak hafife alıyorsa, bunun nedeni siyasetteki aşırı erkek temsilidir.”
Frederiksen hem liderlik etmeli hem de kulak vermeli
Politiken’e göre zayıflasa da hâlâ en güçlü grup olan Sosyal Demokratlar şimdi hükümeti kurmak gibi zor bir görevle karşı karşıya:
“Mette Frederiksen artık sorumluluk almalı ve yeni bir başlangıç için çaba göstermeli. ... Sosyal Demokratlar nihayetinde açık ara en büyük parti ve halk partisi olarak tanımlanabilecek neredeyse tek oluşum. Dolayısıyla Mette Frederiksen, toplam on iki küçük partinin yer aldığı yeni ve son derece renkli bir Folketing’de [Danimarka Parlamentosu] hükümet kurmak için en büyük demokratik meşruiyete sahip. Ancak bu, onun hem diğer partilere hem de seçmenlere, seçmenlerin oylarıyla şekillenen yeni parlamenter gerçekliğe dair bir (öz) farkındalıkla yaklaşmasını zorunlu kılıyor.”
İsveçli yoldaşlara da uyarı niteliğinde
Svenska Dagbladet, Danimarka’da iktidardaki Sosyal Demokratların büyük oy kaybının eylül ayında seçimlerin yapılacağı İsveç’teki yoldaşları için de uyarı olması gerektiği kanaatinde:
“Danimarka’daki kardeş parti, buradaki parti ideologları için bir rol model olarak görülüyor. ... Bu seçim hezimeti, Sosyal Demokratların iktidar hırsları açısından yüzlerine inen hak edilmiş bir tokat oldu. Görünüşe göre ne merkezde yapılan işbirliği ne de göç ve hukuk meselelerindeki geniş uzlaşı çözümleri Danimarkalı seçmenleri cezbetmeye yetiyor. Ayrıca -tıpkı Norveç’te olduğu gibi- girişimcilik ruhunu frenleyecek ve girişimci yurttaşları ülkeyi terk etmeye itecek bir vergiyle sola kayış, gerçek bir engele dönüşmüş durumda.”
Muhafazakâr bir hükümet mümkün olmalı
Berlingske, Danimarka Halk Partisi ile Ilımlılar’ın liderlerini uzlaşmaya çağırıyor:
“Morten Messerschmidt ve Lars Løkke Rasmussen, sizi hergeleler, barışın artık! Danimarka’da birbirinizi güç ve nüfuz alanlarından dışlamaya yönelik niyetlerinizi bir kenara bırakın. ... Danimarka Halk Partisi için geniş tabanlı koalisyondan daha cazip başka bir alternatif var mı? Peki ya Ilımlılar için? Buna verilecek soğukkanlı ve nesnel yanıt ‘hayır’ olmalı.”
Ayrışma değil birlik zamanı
Politiken de partilerin çekincelerini bir kenara bırakmasını istiyor:
“Öngörülemez bir dünyada Danimarka’nın, liderlik deneyimine ve merkezin ötesine uzanan bir siyasi meşruiyete sahip bir hükümete ihtiyacı var. ... Ne yazık ki, blok siyasetinin siperlerinden yürütülen ve giderek acımasızlaşan saldırılarla sona eren bir seçim kampanyasının ardından, artık yeniden bir arada durma ve birlikte sorumluluk üstlenme zamanı. Bu yüzden Danimarka’nın, birliği ayrışmanın üstünde tutan, müşterek ulusal çıkarı parti çıkarlarının üzerine koyan bir hükümete ihtiyacı var.”