Macaristan: Cumhurbaşkanı görevden anayasa değişikliğiyle mi alınacak?
Macaristan Parlamentosu pazartesi günü anayasada bir dizi değişikliği kabul etti. Bu değişiklikler arasında, "ciddi güven kaybı" gerekçesiyle cumhurbaşkanının görevden alınmasına olanak tanıyan düzenleme de yer alıyor. Hükümet cephesi de Fidesz'e yakın Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok'u görevden uzaklaştırmak için bu düzenlemeyi derhâl kullanmak istiyor. Başbakan Magyar, Sulyok'un söz konusu değişikliği onaylamaması hâlinde hakkında görevden alma süreci başlatılacağını açıkladı. Basın ise gelişmeleri kuşkuyla ele alıyor.
Tartışmalı bir yöntem tercihi
Der Standard söz konusu değişikliği şöyle değerlendiriyor:
“Bu, Orbán'ın mirasına yönelik bugüne kadarki en tartışmalı ve en kapsamlı müdahaledir. ... Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok, her ne kadar Orbán'ın sadık bir uygulayıcısı olarak öne çıkmış olsa da, 2024'te parlamento tarafından hukuka uygun biçimde beş yıllık bir süre için seçilmişti. Görev süresinin şimdi yalnızca bir dipnotla sona ermiş sayılması, daha süreç başlamadan bunu 'son on yılların en utanç verici parlamento kararı' şeklinde nitelendiren Fidesz muhalefetine eleştiri fırsatı sunuyor. Benzer şekilde, Anayasa Mahkemesi Başkanı Péter Polt'un yaş üst sınırının düşürülmesi yoluyla görevden alınması da tartışmalı. Orbán da yöntem seçerken çekingen davranan biri değildi; ancak 'hileye başvurma' yarışına girmek, Magyar'ın çıkarına olmaz.”
Yerine kimin geleceği belirleyici olacak
Népszava’ya göre asıl kritik gelişme Sulyok’un görevden alınmasından sonra yaşanacak:
“Muhalefet bunu her halükârda uzun süre eleştiri malzemesi olarak kullanacaktır. Avrupa'nın etkili çevreleri ise muhtemelen bir süre kaşlarını çatacak, ancak zamanla bu tepki de yatışacaktır. Péter Magyar'ın bugüne kadarki en büyük sınavı ise henüz önünde duruyor. Zira cumhurbaşkanlığı için kimi aday göstereceği, siyasi geleceğini dahi belirleyebilir. ... İsabetli bir tercih, zaten rekor düzeylere ulaşmış popülaritesini (ve dolayısıyla Tisza'nın sistem değişikliği vaadine duyulan güveni) daha da yukarı taşıyabilir. Buna karşılık kötü bir tercih, bu desteği ciddi ölçüde geriletebilir ve 'Bunlar da diğerlerinden farklı değil.' izleniminin doğmasına yol açabilir.”
Kara pazartesi
Fidesz’e yakın Magyar Nemzet, Péter Magyar’ın artık canı ne isterse yapacağından endişeli:
“Seçmenlerin Péter Magyar’a mevcut sistemi yıkma yetkisi verdiği ve bunun da ancak Fidesz kuklalarının demokratik kurumların tepe kademelerinden uzaklaştırılmasıyla mümkün olduğu hastalıklı bir argüman. Çünkü bu yolla hukuk devletinin hasarlı işleyişi iyileşmiyor, aksine uzaklaştırılanların yerini bu sefer Tisza kuklaları alıyor. ... Bugünden itibaren kimse güvende değil; bu çılgın despot canı ne isterse yapıyor, artık hiç kimse ve hiçbir şey ona engel olamıyor.”