İzlandalıların AB’ye “hayır” demesi ne anlama geliyor?
İzlandalılar AB üyeliğine kıl payı karşı çıktı: Cumartesi günü yapılan referandumda yurttaşların yüzde 52,8’i üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılmasını reddetti. Sosyal demokrat hükümet, AB üyeliğinin ülkeyi Trump’ın daha önce Grönland konusunda dile getirdiği türden toprak taleplerine karşı daha güçlü bir şekilde korumasını umuyordu. Ancak üyeliğe karşı çıkanlar için ulusal egemenlik ve balıkçılık sahaları üzerindeki denetim belirleyici oldu.
Avantajları anlatılamadı
The Irish Times, İzlandalıların AB’ye katılımın pek çok fayda sağlayacağına ikna edilemediğini belirtiyor:
“Birçoğu, İzlanda zaten NATO üyesi olduğu için AB üyeliğinin Trump’a karşı kayda değer bir ek koruma sağlayacağına inanmadı. İzlanda halihazırda iç pazarın ve Avrupa Ekonomik Alanı’nın (AEA) bir parçası olmasının yanı sıra pasaportsuz seyahat için Schengen Anlaşması’nın sunduğu AB bağlantılarından faydalanıyor. AB üyeliği ülkeyi ayrıca Gümrük Birliği’ne ve nihayetinde Avro Bölgesi’ne taşıyacaktı; ancak hükümet, bu adımın ek avantajlarını halka anlatmayı başaramadı.”
Avrupa’nın Arktik’te ileri karakolu olmayacak
La Stampa, AB’nin önemli bir stratejik avantajı güvenceye alamadığından yakınıyor:
“Ada, coğrafi bakımdan Avrupa, Grönland ve Kuzey Amerika arasında önemli bir konuma sahip. ... İzlanda kalesi net bir Avrupa dostu rota çizmiş olsaydı, AB’nin tüm savunma ve güvenlik konsepti hanesine stratejik bir puan yazdırabilirdi: Gözlem ve kontrol istasyonları düşünülebilir, Grönland-İzlanda-Avrupa ekseni güçlendirilebilir ve Çin’in Kuzey Kutbu’nun bu bölümündeki ticaret ve yeraltı kaynakları üzerindeki hırslarını dizginlemek için önlemler alınabilirdi.”
AB karşıtları rüzgârı arkalarına aldı
Weekendavisen, yeni bir AB üyesi ihtimaline sevinmek varken şimdi bambaşka bir hissin yayıldığını gözlemliyor:
“Artık daha ziyade, iç politikadaki rakiplerin sevinmesinin ve İzlanda referandumunu Brüksel’e karşı mücadelede büyük bir zafer olarak görmesinin sebep olduğu aşağılamaya katlanmak gerekiyor. Büyük Britanyalı Reform UK partisinin lideri Nigel Farage -ülkenin AB’den ayrılmasında kritik bir isim- İzlanda’nın ‘bağımsızlığını koruyabilmesine’ seviniyor. Fransa’dan Marine Le Pen ise referandumun ‘özgür, egemen uluslardan oluşan bir Avrupa’ ihtimalini gün yüzüne çıkardığını yazıyor.”
Bir sonraki mali krize kadar rafa mı kaldırıldı?
Rzeczpospolita, AB’nin İzlanda’da özellikle kriz dönemlerinde kıymet gördüğünü yazıyor:
“Reykjavík’te AB’ye katılım en son 2008-2009 yıllarındaki büyük mali kriz sırasında ciddi biçimde gündeme gelmişti. İzlanda finans sisteminin çökeceği anlaşılınca, Avro Bölgesi’nin koruması birdenbire cazip görünmüştü. Ancak durum yeniden normale döner dönmez İzlandalılar Avrupa’dan yüz çevirdi. Bugün pek çok uzman, dünyanın finans piyasalarında yeniden bir felaketle karşı karşıya olduğuna inanıyor. ... Düşük öneme sahip bir para birimi olan İzlanda kronu, buna kurban gidebilir. Belki o zaman İzlandalıların AB’ye katılım arzusu yeniden canlanır.”
Yanlış yorumlanmış demokrasi
Süddeutsche Zeitung referanduma gidilmiş olmasını eleştiriyor:
“AB ile üyelik müzakereleri uzun ve sıkıcıdır, 30’dan fazla başlığın ele alınması gerekir. Frostadóttir halktan müzakere yetkisi almak istedi. Ancak 30’dan fazla başlığı inceleyip bilinçli bir karar vermek halkın değil, başbakanın ve hükümetin görevidir. Böylesine ağır sonuçları olan bir kararın sorumluluğunu siyasetçiler taşımalıdır, bunun için seçilirler. Sorumluluğu halka devretmek, tıpkı 2016’da Büyük Britanya’da olduğu gibi yanlış yorumlanmış demokrasi demektir.”