Abu Dabi’de Ukrayna görüşmeleri: Avrupa masada değil
Salı günü Abu Dabi’de ABD’nin arabuluculuğunda Rus ve Ukraynalı temsilciler arasında görüşmeler başladı. İki ülke ilk etapta yeni bir esir takası konusunda mutabakata vardı. ABD Başkanı Trump, “tüm Avrupa’yı” da ilgilendirebilecek “çok büyük” bir anlaşma olabileceği mesajını vermişti. Avrupalı bir heyet de orada bulunmasına karşın masada yer almıyor. Bu da pek çok yorumcuyu düşündürüyor.
Kalp ile akıl arasında
Der Tagesspiegel, Avrupalıların bir vicdan muhasebesi içinde olduğu görüşünde:
“Gönül ister ki Ukrayna’daki savaş sona ersin. Ancak akıl uyarıyor: Bu yanlış koşullarda gerçekleşir ve Putin çıkan sonucu zafer hanesine yazabilirse, Moskova’nın eski nüfuz alanını yeniden hayata geçirmek için çok daha fazla cesaretlenir. Üstelik buna bugün AB ve NATO üyesi olan üç eski Sovyet cumhuriyeti Estonya, Letonya ve Litvanya da dahil. Avrupa’nın kaderi görüşmelerin sonucuna bağlı. Ne var ki Avrupalılar müzakere masasında yoklar. Sadece gözlemci olarak davetliler.”
Diplomatik aşağılanmadan ders çıkarmalı
Kurier’e göre müzakere masasına alınmamasının sorumlusu AB’nin bizzat kendisi:
“Avrupa, Ukrayna’da barışın sağlanmasına yönelik şu sıralar yeniden başlayan müzakerelerde ya figüran rolüyle yetinmek ya da doğrudan bekleme odasında kalmak zorunda. ... Ne kadar acı olursa olsun, Avrupa bunu gerçekten bir ders olarak görse iyi eder. Çoktandır yalnızca Ukrayna değil, kendi siyasi bekası için de mücadele eden Putin gibi insanlığı hiçe sayan bir diktatör, yalnızca şiddetin mantığından anlar. Bu, Rusya’ya karşı savaşa girilmesi gerektiği anlamına gelmiyor; bilakis, Avrupa’nın elindeki ekonomik silahları en başından itibaren kararlılıkla kullanması gerekiyordu. O silahlar da hiçbir açık kapı bırakmayan yaptırımlardı.”
Ruslar yenilmeden hiçbir şey mümkün değil
Siyaset bilimci Vladimir Pastuhov, Echo tarafından alıntılanan bir Telegram gönderisinde pek iyimser konuşmuyor:
“Rusya-Ukrayna çatışmasının çözüme kavuşturulmasına yönelik müzakerelere Avrupa’nın katılımı meselesi tali değil, merkezi bir konu. ... Rusya, Avrupa’yla yalnızca Lavrov’un Ocak 2022’deki açıklamasında belirlenen gündem çerçevesinde konuşmaya hazır [Lavrov o dönemde Batı’dan NATO’nun doğuya doğru yeni bir genişlemesinden kaçınmasını ve Doğu Avrupa’daki silahları geri çekmesini talep etmişti]. Moskova bu tutumundan vazgeçirilebilir mi? Kuşkusuz, ancak öncesinde Rusya’ya o malum stratejik yenilgiyi tattırmak şart: ya savaş meydanında ya da ekonomi alanında. Bunun içinse ya Ukrayna’yı taarruz silahlarına boğmak ya da hiç değilse Rus petrolü alımını durdurmak gerekiyor - veya en uç durumda Çin’le anlaşmak.”
Kiev’in bağımsızlığı için bir sınav
Ukrayna’nın eski İtalya Büyükelçisi Yevhen Perelyhin, Ukrayinska Pravda’da şöyle yazıyor:
“Mesele, Ukrayna’nın kendi dış ve güvenlik politikasını bağımsız belirleyebilen, ittifaklarını seçebilen ve salt beyana dayalı değil, hakiki güvenlik garantileri alabilen tam teşekküllü bir uluslararası siyaset öznesi olarak kalıp kalmayacağı. Aksi takdirde müzakereler, saldırganın hedeflerini başka araçlarla sürdürebileceği koşullar üzerinde bir uzlaşmayla sonuçlanma tehlikesiyle karşı karşıya kalır. ... [Rusya’nın] ‘çatışmanın temel nedenlerinin ortadan kaldırılması’ formülünün ardında fiilen Moskova’nın kendi nüfuz alanını yeniden tesis etme ve Ukrayna’ya bir müzakere nesnesi rolünün biçildiği yeni bir Avrupa güvenlik mimarisi üzerinde ABD ile mutabakata varma çabası yatıyor.”
Rusya rahat vermeyecek
Kauppalehti, Rusya’nın politikasını köklü biçimde değiştireceğine inanmıyor:
“Rusya’nın iki cephede birden savaş yürüttüğünü unutmamak gerek: Ukrayna’da ve tüm Avrupa’ya karşı siber uzayda. Geçmiş deneyimlere güvenilecek olursa, gelecek yıl Avrupa’nın çeşitli yerlerinde kritik seçimler yapılırken siber saldırılar ve dezenformasyon kampanyaları yeniden artacak. Rusya’nın amacı, Avrupa toplumlarının istikrarını sarsmak, dayanışmasını zayıflatmak ve böylece Ukrayna’ya verilen desteği baltalamak. Savaşın bitmesi dahi Rus emperyalizminin son bulacağını garanti etmiyor.”
Engellere rağmen ilerleme var
Le Temps bir umut ışığı görüyor:
“AB Ukrayna, Rusya ve ABD arasında Abu Dabi’de yürütülen üçlü müzakerelerin dışında bırakılmış olsa da Rusya, AB ile olası bir mutabakat ihtimalini kabul etti. Bir diğer önemli değişim ise, 2022’de işgal başladığından bu yana çatışmalara verilen en uzun yerel ara niteliğindeki Oleşki insani ateşkesi gibi küçük ilerlemelerin kaydedilmesi. Her birinin kendi mantığı ve destekçileri olan farklı barış yaklaşımları -bir yanda dayatılan barış ve askeri zafer, diğer yanda tavizler ve müzakereler yoluyla barış- sürekli birbiriyle çarpışıyor. İzlenecek yol, her zaman bu ikisi arasında kurulacak zorlu bir dengeden geçiyor.”