Ukrayna görüşmeleri: Barışa bir adım daha mı yaklaşıldı?
Rusya ve Ukrayna, ABD’nin arabuluculuğunda Abu Dabi’de kapsamlı bir esir takası konusunda anlaşmaya vardı. Perşembe günü Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Putin’i ziyaret edecek olan ABD’li özel temsilciler Kushner ve Witkoff, ardından Dublin’de Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy ile görüşecek. Abu Dabi’de AB temsilcileri de hazır bulundu, ancak müzakerelere katılmadı. Avrupa basını gelişmeleri değerlendiriyor.
Şizofrenik bir durum
Delfi, Avrupa’nın müzakerelerde yer almamasına anlam veremiyor:
“Durum şizofrenik, zira Avrupa gerçekte hiç de güçsüz değil. İşe yarayan Rusya yaptırımlarının yanı sıra Ukrayna’ya yönelik mali ve askeri yardımın hatırı sayılır bir kısmı da bizden geldi. ... Dolayısıyla rolümüz stratejik, ancak Avrupa şimdiye dek buna uygun davranmayı, yani stratejik ağırlığını siyaseten de ortaya koymayı başaramadı. Böylece ‘tartışmaların’ yürütüldüğü ve Avrupa’nın ‘güvenlik mimarisinin’ müzakere edildiği bir komedi sahnelenebildi. Avrupa öncelikle kendi içinde ne istediği, nelerden taviz vermeyeceği ve kendi adına konuşmaya kimin yetkili olduğu konusunda uzlaşmalı.”
Putin hiçbir sözünü tutmayacak
Tages-Anzeiger olası bir barışa şüpheyle yaklaşıyor:
“Günün birinde ateşkes sağlanabilir, çatışma cephe hattında dondurulabilir. Ancak Putin, tarafsız ve savunmasız bir Ukrayna ile NATO’nun geri çekilmesi hedefinin gerisinde kalacak hiçbir mutabakata kendisini bağlı hissetmeyecektir. Avrupa için en büyük tehdit de bu. Üstelik savaşının bedeli şimdiden başta beklenenden çok daha yüksek olduğu için de Putin bununla yetinmeyecektir. Savaş Rusya’yı salt daha zayıf düşürmekle kalmayıp muhtemelen yeni bir güvensizlik hissiyle de baş başa bırakacaktır. Şimdiye kadarki bilanço şöyle: Ukrayna tarafsız bir tampon devlet olmaktan her zamankinden daha uzak, NATO iki yeni üye kazandı ve Avrupa silahlanıyor.”
Adil çözüm yerine alaycı bir anlaşma tehlikesi
Siyaset bilimci Alvydas Medalinskas LRT’de şu yorumda bulunuyor:
“Saldırıya uğrayan Ukrayna yerle bir edilebilirken ve Rusya ağır ekonomik hasarları kabullenmek zorunda kalırken, artık Trump barışı değil, olsa olsa Trump-Putin barışı olarak adlandırmak gerekecek bir durum ortaya çıkıyor. Ne de olsa Trump’ın Arktik ve Sibirya’daki ‘anlaşmalarını’ tamamlamak için birkaç yıla daha ihtiyacı vardı. Günümüzde barış kadar değerli bir şeye işte böyle alaycı yaklaşılıyor. ... Bu gelişmeleri endişeyle takip eden biz Litvanyalılar içinse artık dikkat edilmesi gereken husus, Arktik ve Sibirya’daki ‘anlaşmaların’ gümüş tepsisinde NATO’nun yeni üyelerinin güvenliğinin de sunulmaması. Çünkü Putin tam olarak bunu istiyor.”
Bölge sınırları Kremlin'in dokunulmaz kutsalları
Siyaset bilimci Abbas Galyamov, Facebook’ta Kremlin’in Donetsk bölgesini ele geçirme konusundaki saplantısını alaya alıyor:
“Putin, Ukrayna’nın sınırları keyfi biçimde çizilmiş yapay bir devlet olduğunu iddia ediyor. Aynı zamanda, Donbas’ın tam da bu yapay devletin belirlediği idari sınırlar içinde kendisine teslim edilmesini istiyor. Rusya Devlet Başkanı’nın mantığında bir tutarsızlık var: Ukrayna’nın sınırları gayrimeşru, buna karşılık Ukrayna oblastlarının sınırları kutsal. Öyle kutsal ki, bu sınırlar uğruna her ay, her yıl yüz binlerce Rus toprağın altına gönderilebiliyor. [Rusya heyetinin başkanı] Medinski yine ‘Rusya’nın tarihi topraklarından’ söz etti. Gelgelelim bu toprakların sınırlarını tarih kitaplarında değil, Ukrayna’nın idari kayıtlarında araması tuhaf.”
NATO-Rusya diyaloğu için yeni bir başlangıç olabilir
Adevărul, ABD’li müzakereci Jared Kushner’in 2002’de kurulan ve Moskova tarafından 2025’te ölü ilan edilen NATO-Rusya Konseyi’ni yeniden canlandırmak istemesini olası görüyor:
“Bazı aktörlerin her şeyin hâlâ yoluna koyulabileceği ve Soğuk Savaş’ın sona ermesinin ardından emsalsiz kabul edilen ufukların açıldığı 2002 yılındaki duruma geri dönülebileceği yönündeki umuduyla, her şeye NATO ile Rusya arasındaki ilişkilerin dondurulduğu noktadan devam edilebilir mi? Ketum ve gelişmelere son derece hâkim kaynakların zaman zaman sezdirdiği üzere bu, Avrupa’nın kendi iddialarına uygun biçimde küresel bir aktör olarak yeniden oyuna dahil olabilmesinin bir önkoşulu olabilir mi?”
Diplomasi yoluyla güvenli bir Avrupa inşa etmeli
Barış araştırmacısı Viçens Fisas, eldiario.es’te şöyle yazıyor:
“Avrupa’da müzakere yoluyla barış için diplomatik bir girişim başlatılmasını öneriyorum. ... Çıkış noktası -buralarda yaşayan insanlar ve yerinden edilmişler için sağlanacak güvencelerle birlikte- Rusya’nın işgal ettiği Ukrayna topraklarını elinde tutmasının kabul edilmesi olabilir. Buna yaptırımların kaldırılması, uluslararası bir yeniden inşa programı ve insani önlemler eşlik edebilir. ... Bir diğer adım olarak ise Rusya, Ukrayna, ABD, AB, Büyük Britanya ve Türkiye’nin katılımıyla bir Avrupa güvenlik konferansı düzenlenebilir. ... Rusya’nın saldırganlıktan vazgeçme konusunda bağlayıcı taahhütler altına girmesi gerekir. ... Böylece Rusya ve Ukrayna ile birlikte -biri diğerine karşı olmadan- bir Avrupa güvenlik düzeninin temelleri atılmış olur.”