Çekya’da anma ve kitlesel protestolar
Çekler ve Slovaklar salı günü, demokrasiye geçiş sürecini başlatan 1989’daki “Kadife Devrim”i yıldönümünde andı. Bundan iki gün önce ise Andrej Babiš hükümetinin kamu yayıncılığını devlet finansmanına bağımlı hale getirme planlarını ifade özgürlüğüne yönelik bir tehdit olarak gören yüz binler, Prag’da protesto gösterileri düzenlemişti.
Mesele kamu medyasından fazlası
Hospodářské noviny göstericilerin motivasyonunu şöyle açıklıyor:
“Hayır, insanlar Letná’da [Prag’ın tarihi kent merkezi yakınlarındaki toplanma alanı] yalnızca Çek Radyosu ve Televizyonu için toplanmadı. Salt kamu medyasının hükümet tarafından tahrip edilmesine ya da Orbán ve Fico örneğinde olduğu gibi ele geçirilmesine karşı direnişlerini de dile getirmediler. Daha geniş anlamda göstericiler, kendileri için önemli olan, şimdiye dek işleyen, kendilerini özdeşleştirdikleri, gurur duyabilecekleri ve temeli Kasım 1989’da atılan demokratik Çekya'nın temel unsurları olarak gördükleri her şeyin hükümetçe yok edilmesini istemediklerini ifade ediyorlar.”
1989 Devrimi yaşıyor
Süddeutsche Zeitung, devrim şarkısı “Marta İçin Dua”nın da söylenmiş olmasını dikkat çekici buluyor:
“‘Barış bu ülkeyle olmaya devam etsin. Kötülük, haset, kin, korku ve nifak nihayet son bulsun.’ Çekya ve Slovakya’da milyonlarca insan bu sözleri bilir. Bunlar daha 1968’de, Prag Baharı’nın bastırılmasının ardından insanların ruh halini yansıtan satırlardı. 1989’da ise yeniden yankılanmıştı. Gelecek kuşaklar da bu şarkıyı söylemeye devam ediyorsa, bunun anlamı şudur: 1989 Devrimi yaşıyor. Her iki ülke de her yıl 17 Kasım’da demokratik dönüşümün yıldönümünü kutluyor. Bu gün aynı zamanda pek çokları için etkili bir uyarı niteliğinde. Özgürlüğün savunulması gerektiğine dair bir uyarı. Ve demokrasi tohumlarını her defasında yeniden ekme görevine.”
Duyarlı yurttaşlar kaygılarını dile getiriyor
Aktuálně.cz şöyle yazıyor:
“1989’daki gösterilerle bu yıl düzenlenenleri karşılaştırmak zor; çünkü içerikleri ve yoğunlukları birbirinden farklı. Ancak bu kadar çok insanın hükümetin faaliyetlerine ilişkin görüşlerini bizzat dile getirme ihtiyacı duyması ve yine pek çoklarının onlara uzaktan destek vermesi dikkat çekici. Bu insanlar manipüle edilmiş aptallar değiller. Bunlar, Andrej Babiš yönetiminde devletin gidişatına ilişkin kaygılarını dile getiren duyarlı yurttaşlar.”
Doğu nostaljisi önemli bir faktör
Jutarnji list, kitlesel protestolara rağmen Çekya’da azımsanmayacak sayıda insanın eski günlerin geri gelmesini arzuladığını belirtiyor:
“Hükümetin devrilmesini beklememek gerek, zira Babiš’in ANO’su hâlâ ülkedeki en sevilen parti. Ayrıca yaşlı Çekler arasında geçmiş günlere yönelik bir özlem hâkim ve Çek nüfusunun yaklaşık beşte biri, komünist rejim 1989’da devrilmemiş olsaydı insanların daha iyi durumda olacağına inanıyor. ... Çekya’da eski rejime duyulan nostalji en güçlü şekilde [sağ milliyetçi] SPD seçmeni arasında görülüyor: Yaklaşık yüzde 45’i, komünizm başarısızlığa uğramasa günümüzde daha iyi şartlarda yaşayacaklarını düşünüyor.”