Artan enerji maliyetleri: Çözüm fiyat kontrolleri mi?
ABD, İsrail ve İran arasındaki savaş ile Hürmüz Boğazı’nda devam eden abluka, enerji fiyatlarını hızla yükseltiyor. Pek çok AB ülkesinde benzin fiyatlarını sınırlamaya yönelik önlemler ya alınmış durumda ya da tartışılmakta. Avrupa basını ise durumu değerlendirirken adeta bir déjà-vu yaşıyor.
Polonyalılar için Paskalya popülizmi
Interia, Polonya hükümetinin yakıt fiyatlarındaki artışı vergi indirimleriyle telafi etmek istemesine öfkeli:
“Donald Tusk’un hesabı basit: İnsanlar Paskalya yürüyüşleri sırasında hükümetin hiçbir şey yapmadığından yakınmamalı. Başbakan, benzin talebini dizginlemek ve gerçekten zor dönemlere hazırlanmak yerine, tam da [görevden ayrılan önceki] PiS hükümetinin tarzını izleyerek seçmenlerinin gözüne girmeye çalışıyor. ... Dünya piyasalarında petrol fiyatları fırladığında fiyatlar zaten artacak. Bütçe açığı rekor düzeyde. Akaryakıt piyasasında görece bir normalleşmeye hızlı dönüş ihtimali belirsizliğini koruyor. Hükümet, elindeki müdahale araçlarını gerçekten zor zamanlar için saklamalı.”
Litvanya da aynısını yapmalı
Ekonomist Algirdas Bartkus, Lrytas’ta komşu ülkeler Polonya ve Letonya benzin fiyatlarını sübvanse ediyorsa Litvanya’nın da buna uyum sağlaması gerektiğini savunuyor:
“Daha düşük tüketim vergileri, komşu ülkelerden yakıt alma isteğini ortadan kaldıracak ve böylece Letonya ve Polonya’ya yapılan yolculukların yol açtığı çevresel yükü azaltacaktır. ... Tasarruflu sürüş teşviki hafifçe düşecek ve yerel trafik yükü biraz artacak olsa da, bu durum iki faktörle dengelenecektir: Birincisi, tüketim vergileri Letonya veya Polonya’da değil Litvanya’da tahsil edilecek, ikincisi ise ‘yakıt turizmi’nin yarattığı anlamsız çevresel yük ortadan kalkacaktır. Polonya ve Letonya akaryakıt fiyatlarını düşürürken, Litvanya’nın da kendi fiyatlarını buna uyarlaması giderek önem kazanıyor.”
Fiyat sınırı her şeyi daha da kötüleştirir
Financial Times, devletin fiyat kontrolü uygulamasına karşı uyarıyor:
“Serbest piyasadaki fiyatları sınırlandırma girişimi, siyasetçiler için mali açıdan zor durumdaki hanelere desteklerini göstermenin hızlı ve dikkat çeken bir yoludur. Ancak bu yanlış bir politik tedbirdir. Kısa vadede rahatlama sağlasa da fiyat sinyallerinin manipüle edilmesi, alıcılar ve satıcılar için önemli teşvikleri zayıflatarak sıklıkla yeni sorunlara yol açar. Örneğin kimi Avrupa şehirlerinde kira artış frenleri, ev sahiplerine ve müteahhitlere yönelik mali teşvikleri azaltmış ve konut sıkıntısını daha da derinleştirmiştir.”
En iyisi hızı düşürmek
De Standaard, Hollanda hükümetine önceki enerji krizindeki hatalarından ders çıkarması için uyarıda bulunuyor:
“Bunlardan biri, o dönemde pek çok tüketicinin zararlarının fazlasıyla karşılanmış olması. ... İkinci bir ders, hükümetin mali durumunun bu tür önlemlere izin vermemesi. ... Üçüncüsü ise fosil yakıtlara bağımlılığımızı azaltmamız gerektiği. ... Avrupa Komisyonu da bu çizgide. Avrupa hükümetleri vergi paralarını israf etmek yerine hız sınırını düşürmeli, parola bu. Bu yalnızca sürücülerin cüzdanı için değil, Avrupa’nın enerji bağımsızlığı ve iklim açısından da faydalı olur.”