Arnavutluk: Kushner'ın inşaat projesine karşı protestolar
Arnavutluk’ta deniz kenarında devasa bir lüks turizm tesisi inşa etme planlarına karşı haziran başından bu yana kitlesel ve yer yer şiddet de içeren protestolar düzenleniyor. Tesisin, Narta Lagünü’ndeki koruma alanlarında ve hemen açıklarındaki Sazan Adası’nda inşa edilmesi planlanıyor. Peojede Trump’ın damadı Jared Kushner da yer alıyor. Hükümet, projenin henüz onaylanmadığını belirtiyor.
Yeni bir sömürgecilik biçimiyle mücadele
Agonas tis Kritis’e göre, bölgedeki diğer ülkelerde yaşanan benzer gelişmeler dikkate alındığında bu protestolar örnek niteliğinde:
“Arnavutlar dünyaya nasıl yapılacağını gösterdi. … Burada mesele sadece bir ticari iş değil, egemenlik meselesi. Yerel halk kendi kıyılarına erişimini kaybederken, bir ülkenin yabancı milyarderlere peşkeş çekilmesini reddetmek söz konusu. Elitler bir ulusun geleceğini lüks tatil köyleri uğruna feda ettiğinde, halkın buna sert bir şekilde karşı çıkma hakkı vardır. Parayla sömürgeleştirilmeyi reddeden Arnavutlara saygı duyalım; diğer ülkeler de bundan ders çıkarsın.”
Ufukta siyasi değişim yok
Göstericilerin siyasi taleplerinin başarı şansı neredeyse sıfır, diyor Rzeczpospolita:
“Protestolar devam ederken hızla bütünüyle siyasi bir talep ortaya çıktı: Başbakan istifa etsin. Ancak göstericilerin hedefinde yalnızca 13 yıldır hükümeti yöneten Edi Rama değil, muhalefet lideri Sali Berisha (eski başbakan ve cumhurbaşkanı) da var. ... Partileri dev proje konusunda aynı pozisyonu savunuyor. ... Bu protestoların Rama’nın istifasına yol açacağına dair hiçbir emare yok. Hükümet istikrarlı ve parlamentoda belirgin bir çoğunluğa sahip. En önemli kurumları kontrolü altında tutuyor, dolayısıyla yerel ya da çevreyle ilgili protestolar onun için tehdit teşkil etmiyor.”
Genel bir hoşnutsuzluk
Večernji list, protestoların sebebi Trump’ların tartışmalı inşaat projesi olsa da sorunlar daha derinde, diyor:
“Protestolar artık yalnızca söz konusu tatil kompleksine yönelik değil, yolsuzluk, toprak anlaşmazlıkları, güçsüz kurumlar, [yetersiz] çevre koruma ve hükümetin kibri gibi konulara karşı daha geniş bir itirazın ifadesine dönüşmüş durumda. … Öfke özellikle genç Arnavutlar arasında belirgin biçimde hissediliyor; onlar için Zvërnec yalnızca koruma altındaki bir kıyı şeridi değil, aynı zamanda yozlaşmış bir sistemin ve örneğin etrafı çevrilmiş plajlar gibi kamusal alanların özelleştirilmesinin sembolü. … On binlerce insanın katıldığı gösterilerde ‘Arnavutluk satılık değildir’ ve ‘Arnavutluk Dubai değildir’ yazılı pankartlar taşındı.”
Sanıldığından daha fazla ortak nokta var
Arnavutluk ve Sırbistan, Kosova ihtilafı nedeniyle birbirine husumet besliyor. Ancak Pešćanik’e göre toplumsal ve ekolojik adalet protestoları iki ülkenin toplumlarını birleştiriyor:
“Toplumsal ve ekolojik adalet uğruna verilen bu mücadelede, Sırbistan ve Arnavutluk’ta sürmekte olan protestolar arasındaki devasa ve temel benzerliği görmek gerekiyor. … Yurttaşların isyanı ile uzmanların ve çeşitli kurumların kalıntılarının -başta Belgrad Anıtları Koruma Enstitüsü’ndeki vicdanlı uzmanlar olmak üzere- direnişi, birçok yetkili hakkında dava açılmasını ve Kushner’in geçen yıl [lüks otel inşasına yönelik] projeden ‘Sırp halkına ve Belgrad şehrine duyduğu saygı nedeniyle’ vazgeçmesini sağladı. Bu, Arnavutluk’un entelektüel seçkinleri ve yurttaşları için önemli bir mesaj değil mi?”