Suriye: Esad’a verilen idam cezası uygulanabilir mi?
Şam’daki bir mahkeme, Suriye’nin eski devlet başkanı Beşar Esad’ı gıyabında idam cezasına çarptırdı. Birden fazla kişiyi kasten öldürme, işkence, keyfi tutuklama ve insanlığa karşı suçlamalar yöneltilen Esad ve aynı şekilde idam cezası alan kardeşi Mahir, Aralık 2024’te Rusya’ya kaçmıştı. Şimdilik iade edilmeleri de beklenmiyor.
Moskova’da sürgünde lüks bir yaşam
Corriere della Sera, Esad’ın karardan ötürü pek endişelenmeyeceği kanaatinde:
“Kendisine karşı başlayan ayaklanmanın -ki bu bir iç savaşa dönüşmüştü- bastırıldığı 13 yıl boyunca, emrindeki cellatlar çok kan döktü. ... Diktatör sürgününü Moskova’da lüks içinde ve Kremlin’in himayesinde, başkentin merkezindeki gösterişli çatı katı ile seçkin banliyölerdeki bir villa arasında geçiriyor. İstihbarat servisleri ve ordu isyan eden kentleri ve köyleri açlığa mahkûm ederken, eşi Esma internet üzerinden tasarım mobilyalar almaya devam ediyordu: Aile bunları yanına götüremedi gerçi, ancak iktidarları boyunca biriktirilen milyarlar Rus banka hesaplarında bekliyordu.”
Tarih suçluların peşini bırakmaz
Esad’ın kaderi hamisi Putin’e uyarı olsun, diyor The Daily Telegraph:
“Suriyeliler nihayet Esad’a karşı ayaklanana kadar onlarca yıl süren baskıya katlandılar. Ruslar da bir gün Putin’den usandıkları kanaatine varabilirler. Diktatörler genellikle korkunun ilelebet süreceğine inanırlar. ... Savaş suçları ve insanlığa karşı işlenen suçlar, sırf failin ordusu, sarayı ya da güçlü bir dostu var diye öylece yok olmaz. ... Esad bugün Moskova’da saklanıyor olabilir, ancak tarihin belleği geniştir. Esad’ın hamisi Vladimir Putin bunu unutmasa iyi eder.”
Hesaplaşma açısından kaçırılmış bir fırsat
Frankfurter Allgemeine Zeitung karara şüpheyle yaklaşıyor:
“Bu karar her şeyden önce sembolik siyasetin bir ürünü. Geçiş dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara liderliğindeki yeni yönetim, duygusal yükü büyük bir konuda kararlılığını bu şekilde göstermiş oldu. Aynı zamanda, hâlâ eski rejimin yeniden canlanmasını hayal edenlere de caydırıcı bir mesaj verdi - her ne kadar yeni Suriye yargısının prensip olarak idam cezasından ve hatta bunların infazından kaçınması gerekse de. En iyi ihtimalle Şam’daki yeni iktidar sahipleri, Esad rejiminin suçlarını titizlikle ve şeffaf biçimde aydınlatacak bir geçiş adaleti tesis etmek için zaman kazandı. Birkaç ay içinde verilen karar, bu açıdan kaçırılmış bir fırsat.”