ABD ve Rusya: Dizel anlaşması sorunları çözecek mi?
ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü Vladimir Putin ile bir dizel anlaşması yapıldığını ve ABD’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarının geçici olarak hafifletileceğini duyurdu. İlk etapta 300 bin ton dizel teslim edilecek; daha sonrası için milyonlarca ton daha planlanıyor. Anlaşmanın ABD’deki yüksek akaryakıt fiyatlarını düşürmesi hedefleniyor. Avrupa basını, bunun Ukrayna için doğuracağı sonuçları ve ABD’nin bir müttefik olarak güvenilirliğini tartışıyor.
Anlamsız ve şok edici
The Independent, Trump’ın dizel anlaşması sonuçta faydadan çok zarar getirecek, diyor:
“Vladimir Putin’in gangster rejiminden dizel satın alma anlaşması, hem şok edici derecede alaycı hem de kendi amacına ters düşen bir adım. Trump da ortalama bir ABD’li kararsız seçmen de bu anlaşmayla Rusya’nın savaş makinesine para pompaladıklarını, savaşı uzattıklarını ve Ukraynalıları öldürdüklerini umursamayabilir. Ancak anlaşmanın dizel fiyatını düşürmeyeceğini -ve dahası Trump’ı zayıf göstereceğini- önemsemeleri gerekir. ... Gerçekte Büyük Britanya hükümetinin, Avrupa’daki ve dünya genelindeki müttefiklerimizin hükümetleri gibi, Trump’ın Putin hakkındaki yanlış değerlendirmesine karşı yapabileceği pek bir şey yok - Ukrayna halkını kararlılıkla desteklemeye devam etmek dışında.”
İtibarını yok pahasına harcadı
Jutarnji list’e göre Trump, birkaç damla dizel uğruna güvenilirliğini zedeledi:
“Washington, Rus dizeline kapılarını açarak fiilen kendi yaptırımlarını ihlal ediyor ve Kremlin’in kasasına, Ukrayna’ya yönelik saldırılarını sürdürmesini sağlayacak dövizi aktarıyor. Beyaz Saray, bu nedenle müttefiklerinin sert eleştirileriyle karşı karşıya. Washington ekonomik kurtuluş masalı anlatırken Trump, aslında Kremlin’e diplomatik bir hediye sunmuş ve karşılığında BBC'nin hesaplamalarına göre yalnızca yarım günlük mesaiye yetecek kadar yakıt almış oldu. Moskova ABD’li sürücülerin ve çiftçilerin yükünü hafifletmek üzere 300 bin ton dizel göndermek istiyor. Oysa ABD’nin günlük dizel tüketimi yaklaşık 3,6 milyon varil [yaklaşık 500 bin ton].”
Trump sürekli seçim kampanyasında
Eski gazeteci ve askeri diplomat Laurențiu Sfinteș, Adevărul web sitesinde ABD Başkanı’nın neden bu anlaşmaya varmak istediği sorusuna yanıt arıyor:
“Sonuçta her siyasetçi yalnızca kendi seçmenine karşı sorumludur. ... Dört, beş veya hatta yedi yılda bir seçimlere girmesi gerekiyorsa, işler basittir. Fakat iki yılda bir önemli seçimler yapılıyorsa, her şey karmaşıklaşır. ... O zaman sadece seçmenlerin seferberliğini ve ruh halini etkileyen koşulların değişkenliği önem taşır. Ve ABD seçmeni iyi eğitime sahip, hayatının yarısını yüksek performanslı bir arabada -çoğunlukla dizel motorlu- geçiren ve benzin istasyonlarındaki yeni fiyatları görünce sinirleri çabucak bozulan yurttaşlardan oluşuyor.”
Yalnızca bir bahane
Delfi köşe yazarı Rimvydas Valatka öfkeyle şöyle yazıyor:
“ABD’nin Rus dizeline ihtiyacı yok. Kendilerinde zaten fazlasıyla var. Geçtiğimiz yıl 62 milyon ton ihraç ettiler - Rusya’nın neredeyse iki katı. Ülke bu arada kendisi dizel sıkıntısı çekiyor ... : Bir ihracatçıdan ithalatçıya dönüştü. Trump’ın Rusya’ya yönelik yaptırımları kaldırmak için bir bahaneye ihtiyacı vardı. Bir Trump yalanı daha. MAGA ahmaklarının gözünü boyamaya yönelik bir sis perdesi. ... Rusya’dan gelen dizel, Putin ve Trump’ın kan denizinde yalnızca bir damla. ABD Başkanı, saldırgan Rusya’ya yardım elini uzatıyor - hem de Rusya’nın kasten Ukraynalı sivilleri hedef aldığını artık gizlemediği bir zamanda. ... ABD, açıkça Rus teröristlerin safında yer aldı.”
Sinirler geriliyor
Gazeteci Dmitri Kolesev, Echo tarafından alıntılanan bir Telegram gönderisinde durumu Kiev için felaket olarak tasvir etmiyor:
“AB, anlaşılır nedenlerle Trump’ın Putin’e yönelik bu yeni sevgi gösterisini memnuniyetle karşılamıyor. Tüm bunlar Zelenskiy ve Ukrayna için büyük sorun teşkil etse de, yaşananların bir felaket ya da ABD desteğinin sona erdiği anlamına geldiği pek söylenemez. ABD’deki ara seçimlere bir aydan az vakit kalmışken, sinirler geriliyor. Kuvvetle muhtemel sadece bu fırtına atlatılmaya çalışılıyor. Belki de Kiev, bu baskı ortamında Rus rafinerilerine yönelik saldırılarını azaltır. Ancak bunun Rusya’nın durumunu kolaylaştırıp kolaylaştırmayacağı meçhul.”
ABD artık güvenilir bir ortak değil
Novinky.cz’nin görüşü net:
“ABD’nin son adımından sonra şurası açık: Transatlantik ilişkiler sona erdi. Trump hiçbir yükümlülüğe uymuyor ve herkesin ayağına basmaya ya da sırtından vurmaya hazır. Trump’ın, ABD’nin NATO yükümlülüklerini yerine getireceği ve saldırıya uğrayan ülkenin yardımına koşacağı yönündeki sayısız tekrarlarıyla içimizi rahatlatmaya çalışırsak kendimizi kandırmış sayılırız. İşine gelirse yardıma gelir. Ama belki de gelmez. Trump ABD’si güvenilir bir ortak değil; daha ziyade ikircikli bir dost, dost ile düşman arasında bir şey ve buna göre davranmak gerekiyor.”