Afganistan: Taliban’ın iktidara dönüşünün üzerinden beş yıl geçti
Taliban beş yıldır Afganistan’da yeniden iktidarda. Yönetici kadrolar eski ABD Büyükelçiliği önünde tören düzenleyerek yıldönümünü kutlasalar da halkın büyük bölümünün kutlama yapmak için bir nedeni yok: Milyonlarca insan açlık çekiyor; kadınlar ise sistematik olarak kamusal yaşamdan ve eğitimden dışlanıyor, hatta şarkı söylemeleri dahi yasak. Öte yandan bazı AB ülkeleri sığınmacıları yeniden Afganistan’a geri göndermeye başladı.
Kaderine terk edildi
Afgan gazeteci Nelufar Hedayat, The Guardian’da şu yorumu yapıyor:
“Beş yıl önce, 2001’den bu yana ülkenin kaderine müdahil olan Batılı askerlerin, diplomatların ve yardım kuruluşlarının çekilmesi, genç ve kırılgan demokrasinin zaten pamuk ipliğine bağlı olan barışını sarstı. 15 Ağustos 2021 Pazar günü, Afganistan bir gecede kaderine terk edildi. ... Dünyanın geri kalanı bunu belli ki ancak daha sonra kavramış olsa da, hepimiz ne olacağını biliyorduk. ... Bugün orada yapılabilecek o kadar az şey, o kadar az hareket alanı var ki, Afganistan’da konuştuğum neredeyse herkes boğuluyormuş izlenimi veriyor. Afgan halkının gündelik hayatındaki ağır acılarından ne kaçma ne de rahatlama imkânı var.”
Brüksel’den yakın ilgi
El País, Taliban’ın iktidarını hayli sağlam bir şekilde elinde tutmasını kısmen AB’ye de atfediyor:
“Taliban yönetimi, nüfusun yarısını acımasızca baskı altında tutuyor ve tüm halkı sürüklediği sefalete de kayıtsız kalıyor. Bu sefaletin başlıca nedenlerinden biri, onlarca yıllık savaşın yoksullaştırdığı halka yardım eden STK’lara yönelik anlamsız baskı politikası. İslamcı liderler bunun için yüksek bir bedel ödemiyor. Sadece halkın geri kalanına layık görmedikleri bir standartta yaşamakla kalmıyor, aynı zamanda son dönemde Batılı hükümetler ve onları Afgan sığınmacıların kabulünü görüşmek üzere Brüksel’de ağırlayan bizzat AB’nin yakın ilgisini de görüyorlar.”
Kadınlara yasal yollarla göç imkânı sağlanmalı
Der Spiegel, Almanya’nın Afgan kadınlara bazı kapılar açması gerektiğini savunuyor:
“Afgan kadınlar dijital alanda mesleki yeterlilikler kazanabilir, internet üzerinden dil öğrenebilir ve Alman işverenlerle sözleşme imzalayarak yasal yollarla ülkeye gelebilirler. Ancak geleneksel engelleri kendilerinin aşması gerekecek: Erkek kardeşleri elbette her zamanki gibi refakatçi olarak yanlarında gelemeyecek. Ayrıca ailenin, kısa süre içinde arkalarından gelebilecekleri yönündeki beklentisini de boşa çıkarmaları gerekecek. ... Afgan kadınların yüksek öğrenim görmek, meslek eğitimi almak veya somut bir işe girmek için nitelik kazanıp ardından güvenli bir şekilde Almanya’ya gidebileceği bir Alman programı, Alman ekonomisine yapılacak iyi bir yatırım olur. Aynı zamanda, Batı’nın tutmadığı bir sözün kısmen telafi edilmesi anlamına da gelir.”